انواع سبك های رهبری

انواع سبك های رهبری

با ملاحظه تعاریف یاد شده در نظریه‌های رهبری و با توجه به متغیر بودن رفتار در شرایط متفاوت می‌توان دریافت كه شیوه یا سبك رهبری متغیر است و نمی‌توان در كلیة شرایط و مؤسسات و سازمان‌ها از یك سبك استفاده نمود.

بنابراین سبك رهبری مدیر با مفروضات او نسبت به طبیعت انسان و افرادی كه او در سازمان با آنها كار می‌كند، مرتبط می‌باشد، هر مدیری نسبت به طبیعت افراد اطراف خود مانند زیردستان، همترازان و رؤسای خود دارای مفروضاتی می‌باشد این مفروضات بطور خود آگاه یا ناخود آگاه تصمیمات،‌ رفتار و بطور كلی سبك او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

همچنین بین ادراك افراد و گروههای مختلف سازمان با رفتار و سبك مدیر در چگونگی برقراری روابط سالم و چند جانبه میان آنها، رابطة تنگاتنگی وجود دارد. یعنی رهبر در برقراری چنین رابطه‌ای نقش تعیین كننده دارد كه می‌تواند موجبات رشد سازمان و افراد را فراهم آورد.پژوهشگران نظریه‌های رفتاری به دنبال بهترین رفتار یا سبک رهبری بودند.

در مطالعات ایالت اوهایو عقیده بر این بود که بهترین رفتار رهبری حداکثر ساختار گرایی و حداکثر ملاحظات انسانی را در بر می‌گیرد.

در نظریه شبکه مدیریت نیز عقیده بر این است که بهترین رفتار رهبری توجه زیاد به تولید و توجه فراوان به انسان است.

مطالعات و تحقیقات بعدی نشان داد که هیچ بهترین سبک رفتاری رهبری وجود ندارد، برای نمونه لیکرت[1] نشان داد که بهترین سبک رفتاری رهبری در ایالات متحده، سبک رابطه مدار است.

اما بر اساس تحقیقی که پاول هرسی[2] انجام داد به این نتیجه رسید که سبک کارمدار با بازده بیشتری همراه بوده است و این نتیجه گیری بر خلاف تحقیقات لیکرت بود. بنابراین صاحب نظران به این نتیجه رسیدند که بهترین سبک رهبری که در همه حالت ها اثر بخش باشد وجود ندارد.

بدین وسیله عامل وضعیت و موقعیت به عنوان متغیر دیگری وارد مباحث رهبری شد. به آن دسته از نظریه‌های که به وضعیت و موقعیت های رهبری تاکید می‌کند نظریه‌های اقتضایی یا وضعی می‌گویند. امروزه جهت گیری بسیاری از نظریه‌های رهبری در قالب اقتضایی یا وضعی مطرح می‌شود.

همه این نظریه‌ها یک فرض اساسی مشترکی دارند:

رهبری موفق هنگامی اتفاق می افتد که سبک رهبری با موقعیت (یا وضعیت) منطبق باشد. این نظریه‌ها بر انعطاف‌پذیری تاکید می‌کنند.

برخی از محققان نظریه‌های وضعیتی رهبر را شامل نظریه‌های زیر می دانند:

1.     نظریه اقتضایی فیدلر

2.     نظریه مسیر-هدف

3.     نظریه یا مدل تصمیم گیری (نظریه رهبری مشارکتی) روم ویتون

4.     نظریه رهبری وضعی هرسی و بلانچارد.

نظریه‌های وضعی یا اقتضایی از نظریه‌های صفات مشخصه و رفتاری متفاوت هستند.

این نظریه‌ها پیشنهاد می‌کنند که مدیران باید سبکی را انتخاب کنند که با موقعیت در زمان معینی بهترین سازگاری را داشته باشد. مدیران اثر بخش باید موقعیت رهبری خود را تشخیص دهند و سبک رهبری اثربخش را شناسایی و سپس سبک رهبری مورد نیاز را اجرا کنند. بر اساس نظریه وضعی، فرایند رهبری تابع رهبر، پیرو و سایر متغیرهای وضعی است. به نظریه‌های وضعی الگوی رهبری تعاملی، مراوده ای یا سوداگر گفته می‌شود(زالی،1377).

به رغم هم مسیر شدن بسیاری از تحقیقات و مطالعات مربوط به رهبری ، امروزه صاحب نظران رشته مدیریت شاهد پیدایش جریان فکری جدیدی در این زمینه هستند. این جریان فکری غالباً تحت عنوان نظریه رهبری تحول آفرین مطرح شده است.

 

 



[1]Likert

[2]-Paul Hersey