علت‌های تجدید ارائه صورت‌های مالی

علت‌های تجدید ارائه صورت‌های مالی

بروز رسوایی‌های مالی و حسابداری در شرکت‌ها، طی چند سال اخیر منجر به سلب اعتماد عمومی نسبت به گزارش‌های مالی شرکت‌ها شده است. تمام این رسوایی‌ها، همراه با ارائه مجدد صورت‌های مالی بوده است. به بیان دیگر، کلیه شرکت‌هایی که در سال‌های اخیر ورشکست شده‌اند اقدام به تجدید ارائه صورت‌های مالی خود نموده‌اند. در اغلب موارد، ارائه مجدد صورت‌های مالی بیانگر وجود مشکلات در سیستم کنترل داخلی[1] و نظام راهبری در شرکت‌هایی بوده است که شهرت و ارزش آن‌ها در بازار آسیب دیده و حتی در برخی اوقات منجر به ورشکستگی[2] آ‌ن‌ها شده است (کاظمی، ۱۳۸۹).

طبق نتایج پژوهش وانگ ژیا (۲۰۰۶)، قدرت سودآوری ضعیف، کنترل توسط سهامداران دولتی، مالکیت گسترده، درجه اهرم بالا، کوچک بودن اندازه شرکت و جابجایی مدیران احتمال وقوع ارائه مجدد صورت‌های مالی را تا حد زیادی افزایش می‌دهند.

بررسی انجام‌شده از سوی دیچو و همکاران (۱۹۹۶) و پالم‌روس و همکاران (۲۰۰۴) نشان می‌دهد که واکنش بازار سرمایه به ارائه مجدد صورت‌های مالی در اثر دو عامل اصلی صورت می‌گیرد:

الف) تنزل چشم‌انداز آتی شرکت

ب) افزایش عدم اطمینان درباره این چشم‌انداز

عموماً چشم‌انداز آتی شرکت زمانی تنزل می‌یابد که از طریق تجدید ارائه صورت‌های مالی، سود خالص آن کاهش پیدا کند. تجدید ارائه علاوه بر خدشه‌دار کردن روند مطلوب آینده شرکت‌ها باعث ایجاد حس عدم اطمینان پیرامون اعتبار مدیریت و سیستم گزارش‌دهی شرکت‌ها به خصوص در زمانی می‌شود که کلاهبرداری صورت گیرد.

اگر مدیریت سعی در گمراهی سهامداران داشته باشد، اعتماد آن‌ها به اطلاعات ارائه‌شده از سوی مدیریت کاهش می‌یابد و متعاقب آن دیدگاه سرمایه‌گذاران تا حد زیادی نسبت به شرکت تغییر می‌کند. در حقیقت صورت‌های مالی تجدید ارائه‌شده، به صورت شفاف و صریح پیام و علامتی پیرامون قابل اتکا نبودن صورت‌های مالی دوره‌های گذشته و کیفیت پایین آن‌ها ارائه می‌نماید. بنابراین، پس از تجدید ارائه، انتظارات سرمایه‌گذاران در ارتباط با جریان‌های نقد آتی و نرخ بازده مورد انتظار آن‌ها تغییر می‌یابد (ژیا، ۲۰۰۶). تجدیدنظر در سودهای مورد انتظار آتی، تجدید نظر در نرخ رشد مورد انتظار، عدم اطمینان به شایستگی و صداقت مدیریت، و مشاهدات و درک در مورد کیفیت سود از جمله موارد اثرگذار در کاهش ارزش بازار شرکت هستند.

برخی از این عوامل ارزش شرکت را از طریق کاهش مستقیم جریان‌های نقدی آتی تقلیل می‌دهند و برخی دیگر، ارزش شرکت را از طریق نرخ مورد استفاده توسط سرمایه‌گذار برای تنزیل جریان‌های نقدی آتی کاهش می‌دهد. مطالعات قبلی نشان می‌دهد، تجدید ارائه باعث کاهش سودهای مورد انتظار آتی و افزایش نرخ هزینه سرمایه شرکت می‌شود و با توجه به روش مورد استفاده برای محاسبه هزینه سرمایه، بلافاصله متعاقب تجدید ارائه نرخ هزینه سرمایه در ماه به طور میانگین بین ۷٪ تا ۱۹٪ افزایش می‌یابد (هریبار و جنکینز، ۲۰۰۴).

همچنین شرکت‌هایی که کیفیت افشای آنها ضعیف است، نرخ هزینه سرمایه بالاتری دارند (بوتوسان و پلام‌لی، ۲۰۰۱). همچنین کیفیت پایین سود منجر به افزایش نرخ هزینه سرمایه می‌گردد (فرانسیس و همکاران، ۲۰۰۴).

دمیرکن (۲۰۰۶) شرکت‌ها را بر مبنای دلایل تجدید ارائه طبقه‌بندی نمود. طبقات مختلف شامل شناسایی درآمد، مخارج تجدید ساختار، طبقه‌بندی مجدد، معامله با اشخاص وابسته، مالیات مربوطه و سایر موارد بودند. نتایج پژوهش وانگ ژیا (۲۰۰۶) نشان داد دلیل اصلی تجدید ارائه صورت‌های مالی اصلاح اشتباه ناشی از شناسایی درآمد دوره‌های گذشته است. وو (۲۰۰۲) نیز در پژوهش‌های خود به همین نتایج دست یافته بود.

در یکی از روش‌های طبقه‌بندی، تجدید ارائه‌ها به سه دسته بد[3] ، خوب[4]  و خنثی[5] تقسیم می‌شوند. اگر به دلیل تجدید ارائه، سود خالص یا درآمد کاهش یابد به آن تجدید ارائه بد می‌گویند، اگر به دلیل تجدید ارائه، سود خالص یا درآمد افزایش یابد به آن تجدید ارائه خوب می‌گویند و اگر به دلیل تجدید ارائه، چند تغییر خوب و چند تغییر بد اتفاق بیفتد به طوری که تاثیر یکدیگر را خنثی کنند، به آن تجدید ارائه خنثی می‌گویند (کاظمی، ۱۳۸۹).

[1] Internal controls

[2] Bankruptcy

[3] Bad Restatements

[4] Good Restatements

[5] Neutral Restatements