منبع مقاله درباره استان لرستان، محمد عارف

و همکاران89، 2006).
نتايج نشان داد که اثر متقابل سال در تاريخ کاشت بر روي عملکرد دانه و تعداد سنبله در خوشه
معني دار است. گندم کشت شده در زمستان شاخص سطح برگ، دوام سطح برگ، تعداد سنبله در مترمربع، وزن خوشه و عملکرد دانه بالاتري نسبت به گندم کشت شده در بهار داشت. مقدار عملکرد دانه در کشت بهاره کم بود. در حالي که در نتيجه نمو محصول و بالا رفتن درجه حرارت در مدت زمان پس از باز شدن گلها افزايش يافت (اوزتورک و همکاران90، 2006).
در کشت گندم ارقام پابلند مثل TL1210 به طور ويژه اي از رشد علفهاي هرز جلوگيري مي کنند. کمترين ميزان عملکرد از از ارقام TL1210، PDW 233 و WH 283 بدست آمد. PBW 154 و PBW 343 بالاترين ميزان پتانسيل عملکرد را نسبت به ساير ارقام نشان دادند (ويرک و برار91، 2006).
بيشترين عملکرد ريشه اي به ميزان 53/52 تن در هکتار در کشت زود هنگام 5 آوريل و برداشت
دير هنگام 1 نوامبر از چغندرقند بدست آمد. در حالي که بيشترين نسبت هضم به ميزان 4/17% از کشت
دير هنگام 3 مي و برداشت دير هنگام 1 نوامبر بدست آمد. عملکرد دانه غلات در اثر تأخير در کاشت کاهش مي يابد ( اوزدن و همکاران92، 2007).
عملکرد بدست آمده از کاشت بذور در ماه نوامبر کاهش قابل توجهي را در هر دو کولتيوار نشان داد (حميرا و رفيق93 ، 2007).
آسودو94 (2007، نتايج منتشر نشده) تخمين زده است كه به ازاي هر يك روزي كه كشت گندم ديم در منطقه حلب (واقع در شمال سوريه) از اول نوامبر به تأخير بيفتد، يك درصد از عملكرد دانه كاسته مي‌شود.
محمد عارف و همكاران95 (2007) اعلام كردند، در يك آزمايش كه شامل دانه‌هاي خيس شده گندم با آب و دانه‌هاي خيس شده با NaHCO3 يك درصد بود نشان داد چنانچه كشت با تأخير صورت بگيرد در صورتي كه دانه‌ها قبل از كاشت با محلول نمك و آب خيسانده شوند باعث مي‌شود كه زودتر جوانه زده و عملكرد بيشتري نسبت به محصول به دست آمده از دانه‌هايي كه خيسانده نشده‌اند به دست آيد. همچنين اثر تاريخ كاشت بر روي وزن هزار دانه اثر گذار بود. به طوري كه در اولين تاريخ كاشت يعني 25 اكتبر وزن هزار دانه وزن هزار دانه بيشترين مقدار را با 23/49 گرم داشت. يك كاهش تدريجي در وزن هزار دانه با تأخير در زمان كاشت مشاهده شد. كه با وزن هزار دانه 27/32 گرم مربوط به نمونه‌اي بود كه در تاريخ كاشت آخر كاشته شده بود.
عبدا… و همكاران96 (2007) اعلام كردند، ويژگي هايي مثل وزن هزار دانه، عملكرد، محصول آرد، تعداد پنجه و تعداد پنجه بارور با تأخير در كاشت كاهش پيدا مي‌كنند. اين ويژگي ها حداكثر مقدار خود را در تاريخ كاشت اول (25 اكتبر) و حداقل مقدار خود را در آخرين تاريخ كاشت (10 ژانويه) نشان دادند. محتواي پروتئين و كيفيت نان با تأخير در زمان كاشت بهتر شدند.
هونگ يونگ و همكاران97 (2007) اعلام كردند، چرخش گندم زمستانه و ذرت تابستانه يك سيستم دو محصولي رايج در دشت شمالي چين مي‌باشد. اينكه چه طور تاريخ كاشت گندم زمستانه و برداشت ذرت تابستانه را اصلاح كنيم دو عامل براي دست يابي به محصول بيشتر مي‌باشد. تأخير در كاشت گندم باعث شد كه مقدار ET (تبخير و تعرق) فصلي گندم به مقدار 5/2 ميليمتر در روز كاهش يابد. همچنين تأخير در كاشت عملكرد دانه و وزن هزار دانه و تعداد سنبله را كاهش مي‌دهد.
آناليز محتواي عملکرد نشان داد که ميان تغيير در ميزان عملکرد دانه در اثر تأخير در کاشت به طور
معني دار با تغيير در تعداد دانه در تاريخ کاشت دير هنگام ماه مي همبستگي مثبتي وجود دارد
(شارما و همکاران98 ، 2008).
با بررسي نتايج بدست آمده کاهش قابل ملاحظه اي در کشت با تأخير از 25 اکتبر تا 25 دسامبر وجود داشت. يک افزايش پيش رونده در ميزان عملکرد دانه گندم بود که با هر افزايش از 60 به 120 کيلوگرم در هکتار و در زمان گرده افشاني به بيشتر از 120 کيلوگرم در هکتار افزايش يافت. صفاتي مانند وزن هزار دانه و تعداد دانه در سنبله به طور معني داري متأثر از تاريخ کاشت بودند ( ناظم حسين و همکاران99، 2008).
گتانه و آگو100 (2008) اعلام كردند، هر چند كه كاشت ديرهنگام تأثير نامطلوبي بر عملكرد دانه و وزن هزاردانه داشت اما در كاشت ديرهنگام خسارت زنگ قهوه‌اي كمتر مشاهده شد.
اثر تاريخ هاي کاشت و ارقام هر دو اثر معني داري بر روي ارتفاع گياه و تعداد سنبله در خوشه داشتند. اثر تاريخ کاشت بر عملکرد دانه معني دار بود و نشان داد که ميزان عملکرد در تاريخ کاشت اول دسامبر (54/4289 کيلوگرم در هکتار) بيشتر از ميزان عملکرد در تاريخ کاشت 30 دسامبر (50/2109 کيلوگرم در هکتار) بود. همچنين اثر رقم بر عملکرد دانه معني دار بود. بيشترين عملکرد دانه مربوط به رقم Inqlab-91 به ميزان 44/3550 کيلوگرم در هکتار و کمترين عملکرد دانه مربوط به رقم AS-2002 به ميزان 59/2932 کيلوگرم در هکتار بود (محمد طاهر و همکاران101 ، 2009).
در شرايط کشت تأخيري، عملکرد دانه همبستگي مثبتي را با زيست توده، گلدهي کامل، تعداد روز تا گلدهي، ظهور برگ پرچم و رسيدگي نشان داد (رحمان و همکاران102، 2009).
بيشترين عملکرد دانه در ماه نوامبر بدست آمد. هر دو فاکتور عملکرد و اجزاي عملکرد متأثر از تاريخ کاشت بودند. کاهش در تعداد سنبلچه ها، تعيين کننده کاهش ميزان محصول در اثر تأخير در کاشت از نوامبر تا مارس بود (اردوئيني و همکاران103، 2009).
بيشترين ميزان عملکرد دانه در تاريخ کاشت 2 مارس به ميزان 62/969 کيلوگرم در هکتار و پس از آن در تاريخ کاشت 20 فوريه به ميزان 54/917 کيلوگرم در هکتار و در تاريخ کاشت 12 مارس به ميزان 52/869 کيلوگرم در هکتار بود. کاشت پس از تاريخ 2 مارس به تدريج موجب کا
هش در ميزان عملکرد دانه تا تاريخ 11 آوريل شد (مياح و همکاران104، 2009).
نتايج شبيه سازي نشان داد که کشت گندم قبل از دسامبر مي تواند ميزان عملکرد بالاتري را غياب شرايط ماندابي شدن ايجاد نمايد (سيمونا و همکاران105، 2009).
ظاهر احمد و همكاران106 (2009) اعلام كردند، زمان كاشت به طور ويژه‌اي با عملكرد در تقابل است كه اين تقابل پاسخ ژنوتيپي به زمان‌هاي مختلف كاشت مي‌باشد. عملكرد دانه و وزن هزار دانه ارتباط مستقيمي با تاريخ كاشت دارد، هر چه تاريخ كاشت نسبت به تاريخ كاشت مطلوب بيشتر به تأخير بيفتد، مقدار عملكرد و وزن هزار دانه هم با كاهش بيشتري مواجه خواهد بود. در حالي كه روزهاي رشد ارتباط ضعيفي را با تاريخ هاي مختلف كاشت نشان داد. همچنين مشخص شد كه هر چه كشت با تأخير بيشتري صورت بگيرد، تعداد پنجه و همچنين تعداد پنجه بارور كاهش مي‌يابد.
هامام و همكاران (2009)107 اعلام كردند، ارتفاع گياه، طول خوشه، وزن هزار دانه، بيوماس، تعداد پنجه و عملكرد بيولوژيكي و تعداد سنبله و عملكرد دانه به طور عمده‌اي توسط عوامل مختلف مثل سال، محل كاشت، تاريخ كاشت و ژنوتيپ تحت تأثير قرار مي‌گيرند و تأخير در كاشت باعث مي‌شود كه ويژگي هاي ذكر شده كاهش را نشان دهند.
پيترمارتين و همكاران (2009)108 اعلام كردند، تاريخ كاشت گندم پاييزه در NSW مي‌تواند مابين ماه‌هاي مارس تا ژوئن باشد. دراين آزمايش تاريخ كاشت شامل زود كاشت، طبيعي و دير كاشت مورد ارزيابي قرار گرفت. ارقام هم شامل رقم زودرس و ديررس بودند. نتايج نشان داد كه ارقام در توانايي خود براي به دست آوردن عملكرد بيشتر در زمان‌هاي مختلف كاشت با يكديگر فرق دارند. در نتيجه اين امكان وجود دارد كه يك رقم بتواند با توجه به مقدار عملكرد خود تاريخ كاشت را تغيير دهد. در كاشت تأخيري اگر از يك رقم زودرس استفاده شود شاخص ‌برداشت بالاتر مي‌رود.

فصل سوم
مواد و روش ها

جهت بررسي تأثير تاريخ کاشت بر خصوصيات فيزيولوژيکي رشد و نمو چهار رقم گندم بهار، پيشتاز، سيوند و پارسي و يک لاين اميد بخش M83-17 آزمايشي در ايستگاه تحقيقات کشاورزي بروجرد در سال زراعي 88-87 به اجرا در آمد.
3-1. زمان و موقعيت و محل اجراي طرح
ايستگاه تحقيقات کشاورزي بروجرد با مساحت 140 هکتار در غرب استان لرستان و قسمت مياني دشت سيلاخور واقع شده که داراي عرض جغرافيايي 33 درجه و 40 دقيقه شمالي و طول جغرافيايي 48 درجه و 55 دقيقه شرقي و ميانگين ارتفاع 1476 متر از سطح دريا مي باشد. مرز شمال ايستگاه را جاده
بروجرد – خرم آباد (کيلومتر 20) تشکيل مي دهد و مرز جنوبي ايستگاه به رودخانه سيلاخور
منتهي مي شود (ايستگاه تحقيقات کشاورزي بروجرد).
3-1-1. مشخصات اقليمي
بروجرد در ميان دامنه رشته کوه هاي زاگرس واقع شده که داراي آب و هواي متغير مي باشد. اين ناحيه داراي زمستان هاي سرد و مرطوب و تابستان هاي نسبتاً معتدل و خشک مي باشد. اقليم بروجرد بر اساس طبقه بندي دو مارتن نيمه خشک به مديترانه اي است. بارندگي متوسط سالانه 500 ميليمتر و حداکثر بارندگي 24 ساعته بروجرد، براي دوره هاي 10 و 50 سال به ترتيب 83 و 91 ميليمتر است. متوسط سالانه ساعات آفتابي 8 ساعت در روز و جهت باد غالب منطقه، جنوب به شمال مي باشد (ايستگاه تحقيقات کشاورزي بروجرد).

جدول(3-1). ميزان دماي ماهانه در سال 1387 در دشت سيلاخور (درجه سانتيگراد)

ماههاي سال
دما

ميانگين
حداکثر
حداقل
حداکثر مطلق
حداقل مطلق
فروردين
14
2/23
6
27
2/0-
ارديبهشت
4/17
6/25
1/8
31
4
خرداد
4/22
1/33
8/11
2/38
6
تير
4/26
2/37
6/15
8/41
2/12
مرداد
3/27
5/38
2/16
2/40
6/11
شهريور
7/23
3/34
1/13
6/38
4/7
مهر
4/18
9/28
1/8
2/33
2
آبان
9/9
1/16
7/3
26
6/2-
آذر
4/4
9/10
1/2-
2/17
8/9-
دي
4/3
6/9
7/2-
6/17
8/11-
بهمن
9/9
1/11
4/0-
2/17
7-
اسفند
7/14
3/15
5/2
24
2/3-

جدول(3-2). ميزان رطوبت در ماههاي مختلف سال 1387 در دشت سيلاخور

ماههاي سال
رطوبت

ميانگين
حداکثر
حداقل
حداکثر مطلق
حداقل مطلق
فروردين
44
67
20
97
8
ارديبهشت
51
77
23
97
12
خرداد
37
59
14
76
8
تير
32
51
13
60
9
مرداد
33
52
13
68
9
شهريور
38
58
15
95
7
مهر
39
60
19
72
10
آبان
74
93
55
100
24
آذر
73
94
51
100
30
دي
67
87
47
100
18
بهمن
71
92
49
100
26
اسفند
57
80
34
100
14

3-2. عمليات زراعي

3-2-1. عمليات اوليه آماده سازي
خاک ورزي قطعه زمين مورد آزمايش در مهرماه انجام شد که طي آن ابتدا زمين بوسيله تراکتور، شخم نيمه عميقي زده شد و پس از آن توسط ديسک کلوخه هاي آن خرد شد. همچنين کوددهي اوليه نيز صورت گرفت که طي آن از دو نوع کود اوره و فسفات آمونيوم به ترتيب به ميزان 150 و 300 کيلوگرم در هکتار و به صورت دستپاش استفاده شد که در هر تيمار کودي، نيمي از کود اوره قبل از کاشت و نيمي ديگر قبل از شروع دوره زايشي به صورت سرک به زمين اضافه گرديد. مصرف کود با توجه به آزمون خاک انجام شد. (جدول آزمون خاک در قسمت ضمائم آورده شده است). علف هاي هرز در طول رشد با استفاده از سم پهن برگ کش 4-D,2 و نازک برگ کش پوماسوپر کنترل شدند.
3-2-2. ايجاد کرت هاي آزمايش
پس از عمليات آماده سازي زمين، تعد
اد 75 کرت به طول 6 متر و عرض 2/1 متر به روش دستي ايجاد گرديد. هر کرت شامل 2 پشته بوده و بر روي هر پشته 3 خط کاشت (هر رقم در 6 خط کاشت) ايجاد شده و فاصله تکرارها 1 متر مي باشد. (نقشه آزمايش در قسمت ضمائم آورده شده است).
3-3 مشخصات ارقام مورد آزمايش
ارقام مورد استفاده در اين آزمايش شامل ارقام بهار، پيشتاز، پارسي (M84-17)، سيوند (M84-18) و لاين اميد بخش M83-17 بوده که داراي مشخصات ذيل هستند.
3-3-1. بهار
رقم جديد گندم نان (آبي) بوده که مناسب جهت کشت در مناطق معتدل کشور شامل مناطق معتدل
استان هاي فارس، کرمانشاه ، اصفهان، خراسان، لرستان، تهران، يزد، کرمان و سمنان مي باشد. داراي تيپ رشد بهاره بوده و ميانگين ارتفاع بوته آن 95 سانتي متر است. نسبت به بيماري زنگ زرد مقاوم و نسبت به بيماري زنگ قهوه اي محتمل مي باشد. نسبت به خوابيدگي و ريزش دانه مقاوم مي باشد. رنگ دانه آن زرد کهربايي است. ميانگين وزن هکتوليتر در آن 5/83 ، ميانگين سختي دانه 54، ميانگين درصد پروتئين دانه 94/10، ميانگين درصد گلوتن مرطوب 28، ميانگين عملکرد 490/8 تن در هکتار و رکورد عملکرد 734/10 تن در هکتار است.
3-3-2. پيشتاز
رقم پيشتاز حاصل کراس يکي از ارقام وارداتي از مرکز تحقيقات بين المللي گندم آبي با رقم الوند
مي باشد. اين رقم از نظر تيپ رشد، نيمه بهاره است. داراي ارتفاع مناسب بوده، نسبت به ورس مقاوم و نسبت به سرما نيمه مقاوم است. مناسب جهت کشت در مناطق معتدل و معتدل سرد مي باشد. نسبت به ساير ارقام آبي مناطق معتدل به کم آبي آخر فصل محتمل تر است. در نتيجه مناسب جهت مناطقي است که از نظر آب آخر فصل محدوديت دارد. در سال هاي اول معرفي (1377) مقاومت خوبي نسبت به زنگ ها نشان داده ولي در سال هاي اخير با ظهور پاتوژن جديد مقاومت اين رقم نسبت به زنگ هاي قهوه اي، زنگ زرد و زنگ ساقه از بين رفته است و تا حدودي علائم بيماري را نشان مي دهد.
3-3-3. لاين M83-17
لاين جديد گندم نان بوده که مقاوم به زنگ سياه و زنگ زرد و مناسب جهت کشت در مناطق معتدل کشور شامل مناطق معتدل استان هاي فارس، کرمانشاه، اصفهان، خراسان، لرستان، تهران، يزد، کرمان و سمنان است. از نظر گروه رسيدن جزء گروه نسبتاً زودرس است. داراي تيپ رشد بهاره با ميانگين ارتفاع بوته 97 سانتي متر مي باشد. نسبت به بيماري زنگ زرد مقاوم، زنگ قهوه اي نيمه حساس و زنگ سياه (نژاد ug 99) مقاوم است. نسبت به خوابيدگي و ريزش دانه مقاوم مي باشد. رنگ دانه آن زرد کهربايي، ميانگين درصد پروتئين دانه آن 12 و کيفيت نانوايي آن خيلي خوب است. ميانگين عملکرد آن 581/8 تن در هکتار و رکورد عملکرد در آن 333/10 تن در هکتار است.
3-3-4. پارسي (M84-17)
رقم جديد گندم نان بوده که مقاوم به زنگ سياه و زنگ زرد و مناسب جهت کشت در مناطق معتدل کشور شامل مناطق معتدل استان هاي فارس ، کرمانشاه ، اصفهان، خراسان، لرستان، تهران، يزد، کرمان و سمنان است. از نظر گروه رسيدن جزء گروه نسبتاً زودرس است. داراي تيپ رشد بهاره با ميانگين ارتفاع بوته 97 سانتي متر مي باشد. نسبت به بيماري زنگ زرد مقاوم، زنگ قهوه اي نيمه حساس و زنگ سياه (نژاد ug 99) مقاوم است. نسبت به خوابيدگي و ريزش دانه مقاوم مي باشد. رنگ دانه آن زرد کهربايي، ميانگين درصد پروتئين دانه آن 12 و کيفيت نانوايي آن خيلي خوب است. ميانگين عملکرد آن 581/8 تن

دیدگاهتان را بنویسید