مهارت های ادراکی

مهارت های ادراکی

مهارت ادارکی شامل توانایی درک پیچیدگی ها و مشکلات سرتاسر سازمان و اقدام براساس هدفهای کل سازمان است . ( علاقه بند ، 1365 )که محقق با بررسی متون علمی مربوطه و براساس شرایط موجود سازمان مورد مطالعه اهم این مهارت های ادراکی را به ترتیب ذیل شناسایی نموده است:

2-8-3-1- عامل وحدت آفرين:

دين از نظر اجتماعى، وحدت آفرين و مهم ترين عاملى است كه مى تواند گروه هاى پراكنده را گرد هم آورد. در بسيارى از آيات قرآن به اين مسأله اشاره شده و دين اسلام به عنوان «صراط مستقيم» و يگانه محور اجتماع مردم معرفى گرديده است. خداوند مى فرمايد: «و اين {دين} راه مستقيم من است، از آن پيروى كنيد و از راه هاى پراكنده (و انحرافى) پيروى ننماييد كه شما را از طريق حق دور مى سازد» (انعام، 153)

حضرت على(عليه السلام) نيز در موارد متعددى از نهج البلاغه، با توصيفى جامع از دين اسلام، آن را عامل وحدت و موجب نجات جامعه از بدبختى مى دانند و در اين زمينه مى فرمايند: “دين، نور و روشنى است براى كسانى كه بخواهند در راه راست قدم بردارند و از ضلالت و گمراهى نجات يابند عامل نجات و رهايى از عذاب براى كسانى است كه به آن تصديق و اعتراف كنند.”  با عنایت به مطالب فوق می توان دریافت که مدیری  با داشتن مهارتهای مدیریتی می تواند عامل وحدت افرین بوده و به گونه ای افراد سازمان را هدایت و مدیریت کند که در نقش یک عامل وحدت آفرین ظاهر شود و رفتارهای افراد سازمان را( بویژه در یک جامعه دینی و اسلامی)  به سمت مسیر دینی و الهی سوق دهد .

2-8-3-2- شناخت پيچيدگي ها ي كلي سازمان و درك روابط ميان اجزاي آن

شناسایی پیچیدگی های کلی سازمان ،یکی از موارد مهمی است که نیاز به مهارت ادراکی مدیریت دارد.مسلما سازمان های امروزی نسبت به قبل پیچیده تر شده اند و لذا نیازمند شناخت دقیق ترند.در غیر این صورت ،شکست سازمان محتمل تر است .بنابر این ،مدیریت باید همواره به تحولات محیط پیرامونش توجه نموده و پیچید گی های درونی و بیرونی سازمان خود را درک نماید .

2-8-3-3-شناسايي اولويت ها و نياز هاي اساسي سازمان در حال و آينده :

وقتی یک سازمان بتواند نیاز ها و اولویت  های اصلی و اساسی خود را بشناسد و درک کند. مسلما  بهترخواهد توانست پیشرفت خود را تضمین نماید. و از منابع و امکانات موجود بهتر بهره برداری نماید.

2-8-3-4-داشتن خلاقيت و نواوري در فرايند انجام امور

خلاقیت و نواوری در انجام هر مدیریتی لازم است .چراکه مدیریت یک مهارتی است که در خودش  نواوری و ایده پردازی را دارد . به عبارت دیگر اگر یک مدیر قوه خلاقیت و نواوری اش ضعیف باشد ،نمی توان گفت که مهارت ادراکی دارد .و مدیر موفقی است. تدبر و تفکر و بکارگیری فکر و اندیشه در دین اسلام و روایات اهل بیت (ع) مورد سفارش و تاکید ویژه ای است.

امير المومنين علي (ع) خطاب به مالك اشتر مي فرمايند: “اي مالك با تمام وسايلي كه در اختيار داري و با منتهاي نيروئي كه درجان تو است به جلب رضايت عموم و خرسندي جامعه بكوش.”(مقيمی ،1378)

2-8-3-5-ريسک پذيري و توانمندي در مديريت مخاطرات درچالش هاي فراروي

منظور از توانمندی در مدیریت مخاطرات در چالش های فراروی اینست که اگر شرایط نامطلوب و خطر افرین دامنگیر سازمان شد ،مدیر نهراسدو با ارامش و صبر و حوصله و شناخت دقیق شرایط موجود، از چالش عبور نماید.

2-8-3-6- شناخت دقیق  فرصت ها و تهديد هاي فراروي محیطی

در هر شرایط و محیطی مسلما یک سری از فرصت ها و تهدید ها وجود دارند،که مدیریت لازم است ان ها را بشناسد.و سپس از فرصت ها بهره برداری نموده و تلاش نمایدتا تهدید ها رااز خود دور نماید.و حتی با مهارت وتجربه ای که دارد تهدید ها را به فرصت تبدیل نماید.

2-8-3-7-توانايي شناخت ميزان تاثير تغييرات محيطي بر فعاليت هاي سازمان

تحت نظر داشتن تغییرات و تحولات محیطی و تلاش در جهت مدیریت هوشمندانه ان نکته ای است که  برای سازمان های عصر کنونی بسیار حائز اهمیت است. از سوی دیگر رصد نمودن میزان تاثیر این تغییرات بر فعالیت های سازمانی ريانکته دیگری است که، نیاز به یک مهارت ویژه ای است که شایدهر مدیری نداشته باشد.

2-8-3-8-مهارت در تجزيه و تحليل اطلاعات و تصميم گيري درست بر اساس آن

تصمیم گیری در سازمان ها به یک موضوع تکراری و ثابت درامده است و تجزیه و تحلیل درست و هوشمندانه حجم عظیمی از  اطلاعات دریافتی از سوی مدیر برای اتخاذ تصمیم گیری های مدبرانه و علمی ،موضوعی است که اکثریت مدیران با ان مواجه هستند،و شاید نتوانسته اند به درستی این وظیفه را انجام دهند چرا که نیاز به یک مهارتی دارد که به قوه تحلیل گری فرد بر می گردد.

2-8-3-9-توانايي طراحي مدل هاي ذهني از موقعيت ها ي پيرامون سازمان

توانمندی طراحی مدل های ذهنی از موقعیت و شرایط پیرامون سازمانی ،یک مهارتی است که به قوه ایده پردازی و توانمندی خلق ایده ها و به تعبیری دیگر توانایی خلاقیت یک مدیر بر می گردد.منظور از طراحی مدل های ذهنی از موقعیت این است که یک مدیر باید بتواند  جهت تجزیه و تحلیل بهتر شرایط موجود ،در اندیشه و فضای ذهنی خودش ،یک مدل و سازه ای ازشرایط موجود، فرض نماید، تا به کمک ان بتواند به خوبی محیط را شناخته و به گونه ای مطلوب تر ان را مدیریت نماید ،امروزه طراحی مدل های ذهنی بعنوان یکی از مولفه های تشکیل دهنده سازمان یادگیرنده فرض شده است که  توسط  دانشمندی  به نام سنگه در سال 1998 مطرح شده است.

 

2-8-3-10- نهادینه سازی  قوانین وشعائراسلامی

یکی دیگر از مهارت های ادراکی مدیران در یک جامعه اسلامی اینست که مدیر سازمان در نقش پیاده سازی و نهادینه ساختن قوانین وشعائر اسلامی ظاهر شود.و برای تحقق این امر ابتدا بایستی از خودش شروع نماید.کما اینکه

تزكيه ازطرف رسول خدا (ص) به معناي آن است كه مردم را به نحوي صالح،‌رشد دهد، اخلاق فاضله و اعمال صالحه را عادتشان دهد كه، در نتيجه درانسانيت خود به كمال برسند وحالشان در دنيا و آخرت استقامت يابد، سعيد زندگي كنند و سعيد بميرند.

اگر انسان قدر و منزلت و جايگاه رفيع خود را بهتر بشناسد ديگر به امور پست و آلوده شدن به زشتی‌ها رضايت نمی‌دهد و برعکس شخصی که برای خودش ارزش و منزلتی قائل نيست تن به هر ذلتی می‌دهد و چنين شخصی که خود از شر اعمالش در امان نيست؛ بالطبع ديگران نيز از شر او در امان نيستند

امام هادی(ع): «هرکسی که در نزد خودش پست و بی‌ارزش است پس تو از شر او در امان نباش»(ابن‌شعبه، 1382).امام علی(ع): «هر که شرافت و بزرگواری يافت، خود را از امور پست باز می‌دارد» (تميمی‌آمدی، 1366)امام علی(ع): «آنان که کرامت نفس دارند هرگز با ارتکاب گناه آن را پست و موهون نمی‌کنند» (تميمی‌آمدی، 1366)

از مجموعه روایات فوق می توان دریافت که مهارت و توانمندی اعمال قوانین و مقررات سازمانی و همچنین مهارت ترویج و نهادینه سازی مقررات و فرهنگ اسلامی (در یک سازمان اسلامی) ،موضوعی است که به شخص مدیر بر می گردد.و یک مهارت انسانی و نیزادراکی او می تواند محسوب گردد.

مهارت های مدیریتی دیگر  با رویکرد اسلامی و ارزشی:

با عنایت به اینکه محقق  در تحقیق حاضر،در صدد بوده است تا مبانی نظری تحقیق خود را با  نگاه و رویکرد اسلامی و دینی نیز مورد بررسی قرار دهد و از این منظر، مهارت های مدیریتی مورد نیاز  مدیران از دیدگاه قران و روایات را مورد شناسایی قرار دهد و از سوی دیگر از نگاه قران و روایات  به نوعی تاثیر  یا رابطه داشتن این مهارت های مدیریتی را بر سطح تفکر استراتژیک مدیران  در یک جامعه اسلامی ارزیابی نماید لذا محقق با مطالعه و بررسی ایات قران و روایات معصومین(ع) دریافت که یک سری از ویژگی ها و خصوصیات مدیریتی  هستند که مورد تاکید قران و امامان ما (ع) می باشند و می توانند به عنوان مهارت های مدیریتی در یک سازمان اسلامی و دینی مطرح شوند.ضمن اینکه داشتن این مهارت ها برای یک مدیر اسلامی می تواند به افزایش سطح تفکر استراتژیک و راهبردی او کمک نماید. که ذیلا به برخی از این ویژگی ها مختصرا اشاره شده و سپس ارتباط این ویژگی ها (مهارت ها)با تفکر و بصیرت راهبردی مدیر در یک جامعه اسلامی تجزیه و تحلیل می گردد.

2-8-3-11-خوف و رجاء

ضرورت و جايگاه نظارت و کنترل بر خود و دیگران در نزد انديشمندان مديريت قابل ترديد نبوده است لکن موضوع اصلی نحوه اعمال کنترل اثربخش و کارآمد می‌باشد زيرا اعمال کنترل نامناسب نه تنها به دستيابی به اهداف کمکی نمی‌کند بلکه خود هزينه‌ها و پيامدهای منفی بسياری را در کارکنان و سازمان به جا می‌گذارد که اين مشکلات بطور مفصل بخصوص در کنترل‌های مستقيم و از جانب مافوق بر کارکنان مورد مطالعه و تحقيق قرار گرفته است. در اين شرايط است که موضوع خودکنترلی بعنوان نوعی کنترل که بدون هزينه‌ها و مشکلات ديگرکنترلی می‌تواند بيشترين اثربخشی و کارايی را داشته باشد بتدربج در نظریه‌های مدیریت و با رشد و توسعه این دانش مطرح شد. با رشد و تکامل تئوری‌های مديريت، موضوع خودکنترلی جايگاه و اهميت ويژه‌ای يافت به‌طوری‌که (به عنوان نمونه) در تئوری مديريت بر مبنای هدف، کنترل عملاً عبارتست از خودکنترلی. اين مطلب ناشی از مشارکت فعال کارکنان و مديران هر قسمت در تعيين اهداف واحد خود و پذيرش مسئوليت لازم برای رسيدن به اين هدف، می‌باشد (ايران نژاد پاريزی، 1378).

امام صادق (ع) فرمود: ” براي مؤمن سزاوار آن است كه از خدا آن طور بترسد كه گويا خود را مشرف به آتش دوزخ مي‌بيند و آن طور اميد رحمت از او داشته باشد كه گويا اهل بهشت است “.

و درباره حسن ظن و اميدواري به رحمتش در حديث قدسي ميفرمايد : ” من بر طبق ظّن بنده مومن خود رفتار مي كنم، اگر حسن ظن داشته باشد، همان ظنش را محقق ميسازم و اگر هم سوء ظن داشته باشد، مطابق ظنش با او رفتار ميكنم” .( طبرسی، 1380)

خوف و رجاء دو صفتند از صفات محموده و اخلاق فاضله است. اصلح اعتدال اين دو صفت تساوي آنهاست همچنانكه خداي تعالي در وصف جماعتي مي فرمايد “يدعون ربهم خوفاً و طمعاً”،  پروردگار خود را مي خوانند با ترس و اميد .

حضرت امير المومنين (ع) به يكي از اولاد خود مي فرمايد :

” اي فرزند چنان از خدا بترس كه همچنين داني كه اگر طاعات همه اهل زمين را داشته باشي از تو قبول نخواهند كرد و چنان به خدا اميدوار باش كه چنان داني كه اگر گناهان همه اهل زمين را كرده باشي تو را خواهد آمرزيد “.

با عنایت به ایات و روایاتی که در باب خوف و رجا مطرح گردیده اند، محقق دریافت که ویژگی خوف و رجا در یک فرد مومن و مسلمان بویژه یک مدیرمسلمان معتقد به خداوند،یک مهارتی است که با تلاش و کوشش بدست می اید و می تواند مدیر را در مواجه با مشکلات سازمانی یاری رساند و به او کمک نماید تا به توانمندی های خود مغرور نگردیده و ان ها را کافی نداند ،ضمن اینکه به توانایی ها و داشته های خود در مسیر تعالی خود و سازمان اش باور داشته باشد.و می توان گفت که توجه به این امر، نیازمند داشتن مهارتی ویژه است .  

2-8-3-12-گزینش افراد شایسته و صالح

پاكي و اصالت و صلاحيت خانوادگي از جمله امور كلي است كه علي (عليه السلام) در گزينش و انتخاب بر آن دست گذاشته و ان را به عنوان ميزاني در كنار ساير ميزان ها مطرح نموده است. آن حضرت چنان بر نقش شخصيت و صلاحيت خانوادگي تاكيد مي كند كه حتي به مالك اشتر توصيه مي نمايد يكي از معيارهايش در گزينش فرماندهان نظامي همين باشد.

« ثُمَّ الْصَقْ بِذَوِي الْمُرُوءَاتِ وَ الْأحْسَابِ وَ أهْلِ الْبُيُوتَاتِ الصَّالِحَةِ وَ السَّوَابِقِ الْحَسَنَةِ…» (نهج البلاغه، نامه 53)

(پس از سپاهيان خود كسي را بگمار …) و از آنان كه گوهري نيك دارند و از خانداني پارسا و صالحند، و از سابقه اي نيكو برخوردارند، فرماندهان را برگزين.

بر همه واضح است که گزینش افراد صالح و پاک و متعهد می تواند یکی از مهارت های مدیریتی محسوب شود که اگر در این مسیر موفق بود به افزایش تعالی و پیشرفت سازمان کمک نموده است . به عبارت دیگر هم مدیر باید خودش سالم و صالح باشد و هم این مهارت را داشته باشد که در یک سازمان اسلامی، افراد سالم و شایسته را گزینش و جذب نماید. در این صورت به بهبود تفکر استراتژیک و راهبردی خود و سازمان خود کمک نموده است .چرا که جذب افراد ناصالح می تواند به بصیرت و بینش و تفکری غیر مثبت و مخرب در اید.

2-8-3-13- اخلاص

از دیگر ویژگی ها و خصوصیات یک مدیر در یک جامعه اسلامی  که اهمیت دارد می تواند ویژگی (مهارت) داشتن اخلاص در انجام امور باشد .به تعبیر بهتر در یک جامعه اسلامی،  از دیدگاه  محقق، عدم ریاکاری و نفاق در انجام وظایف می باشد .و مسلما داشتن اخلاص در مدیریت می تواند یک مهارت مدیریتی در یک سازمان اسلامی تلقی گردد. روایات و ایات زیادی  به اهمیت اخلاص و نیت خدایی در انجام کارها اشاره نموده اند که در ادامه برخی از ان ها ذکر می گردند:

در كافي از امام صادق (ع) روايت شده كه به من فرمود : ” نيت از عمل بهتر است واصولاً نيت، عمل است، آنگاه اين كلام خداي عز و جلّ را قرائت نمود كه مي فرمايد: هر كسي بر طبق نيت خود عمل ميكند ” ( کلینی، 1372).

ضد ريا، اخلاص است و آن عبارت است از خالص ساختن قصد و نیت از غير خدا.

اخلاص مقامي است رفيع از مقامات مقربين درگاه الهي و در بعضي از اخبار قدسيه وارد است كه اخلاص سري است از اسرار، من آن را در دل هر يك از بندگان خود كه دوست دارم به وديعت مي گذارم.چنان چه حضرت امير المومنين (ع) فرمود: ” چندان در قيد بسياري عمل نباشيد و در قيد آن باشيد كه به درجه قبول برسد.”

تولستوی می گوید: ایمان آن چیزی است که آدمی با آن زندگی می کند. مقصود وی این است که ایمان بهترین سرمایه زندگی است؛ اگر انسان آن را از کف داد مهم ترین سرمایه زندگی را از دست داده است.  (مطهری،1377)

2-8-3-14- توکل به خدا

حقيقت توکل ،واگذاري کار به ديگري و انتخاب او به وکالت است. يک وکيل خوب کسي است که حداقل داراي چهار ويژگي باشد: آگاهي کافي، امانت، قدرت و دلسوزي. براي تحقق توکل واقعي بايد معرفت و شناخت و ايمان خود را به خداوند و علم و قدرت او بيشتر نماييم و با اعمال نيک و شايسته ريشه درخت ايمان را عميق و استوار نماييم و با چنين معرفت و ايماني واگذاري کار به خدا و انتخاب او به وکالت در امور مختلف کار چندان سختي نخواهد بود و مشکل اصلي همان مسأله عدم شناخت درست و عميق و نبود ايمان سرشار و نقش آفرين است. در روايتی از پيامبر اسلام(ص) نقل شده است که فرمود: از جبرئيل(ع) پرسيدم: توکل چيست؟ گفت: آگاهي از اين واقعيت که مخلوق نه زيان مي رساند و نه نفع و نه عطا دارد و نه منع و چشم از دست مخلوق برداشتن. هنگامي که بنده اي چنين شد جز براي خدا کار نمي کند و به غير او اميد ندارد؛ اين حقيقت توکل است. (مکارم شیرازی،1372)

رابطه ایمان به خدا و اعتماد به حضرت باریتعالی، با توکل بسیار قوی است. خدای متعال در قرآن می فرماید:

“اگر ایمان دارید، به خدا توکل نمایید.”  (مائده،  23)

“مومنان کسانی هستند که چون نام خدا برده شود، خوف بر دل هایشان چیره گردد و چون آیات خدا بر آنان خوانده شود، ایمانشان افزون گردد و بر پروردگارشان توکل کنند.” (انفال،  2)

“هر كس بر خدا توكل كند، پس خداوند او را از هر چيزى بى‏نياز مى‏كند.” (طلاق،  3)

توكّل بر خداوند عليم و قادر از ابزارهاي دروني و مهم مديريتي به شمار مي آيد. افراد با ايمان بايد به خداوند توكل كنند.

خداوند متعال به پيامبر گراميش فرمان داد كه پس از تصميم گيري قاطع و استوار به او توكل كند:” فاذا عزمت فتوكل علي الله”: يعني تمام امور خود را به خدا بسپارد و به او اعتماد نمايد و به تدبير او اطمينان حاصل كند كه معناي توكل همين است.

با توجه به ایات و روایات در باب توکل که چند نمونه در فوق ذکر گردیدند، می توان دریافت که مدیری در جامعه اسلامی موفق می باشد که ضمن تلاش و کوشش در انجام وظایف خود ،نتیجه را به خداوند واگذار نماید و بر او توکل نموده و از او استمداد بطلبد.و این ویژگی ،خود یک مهارتی است که شاید هر فردی نداشته باشد و کسب این مهارت و ویژگی بارز نیازمند ممارست و کمک از الطاف خفیه الهی است . ضمن اینکه می توان گفت اگر مدیری با نهایت تلاش و کوششی که دارد ، بر خداوند توکل نماید ،بازده کاری او بیشتر شده و نتایج مطلوبتری حاصل می گردد.همچنین داشتن این ویژگی ،می تواند به افزایش سطح بینش و بصیرت او کمک نماید.

2-8-3-15- خدمتگذاری

یکی دیگر از ویژگی های مدیریتی در یک جامعه اسلامی ویژگی خدمتگذاری است که در روایات و ایات نیز تاکید شده است که یک مدیر باید خود را خدمتگذار سازمانش تلقی نماید . و در حوزه ای فراتر یک رهبر باید نسبت به مردم خدمتگزار واقعی، خیرخواه ودلسوز، کارساز ومشکل گشای تمام حوایج و گرفتاریهای جامعه باشد.

چنانچه خداوند در قرآن کریم می فرماید: «خداوند رسولی برای رهبری شما مبعوث فرمود که نسبت به شما با محبت، خدمتگزار، خیرخواه و دلسوز است که ناراحتی شما بر او سخت دشوار است و برای راه گشایی و مشکلات شما بسیار حریص و علاقمند به مؤمنین و رؤف و مهربان است».

پیامبر (ص) می فرماید: “رهبر و رئیس هر قومی خدمتگزار و خادم آن قوم است.”

رهبر باید در مقابل بدرفتاری و تندخویی و خشونت و بدگویی مردم نسبت به وی، خونسرد و صبور و مهربان و بامحبت باشد و رنجش خاطر پیدا نکند.

قرآن کریم: «ای پیامبر گرامی لطف خداوند تو را نسبت به مردم مهربان و خوشخو گرداند اگر سخت دل بودی در مقابل بدرفتاری و خشونت و توهین مردم از اطراف تو پراکنده می شدند و اگر مردم درباره تو بدرفتاری کنند از آنان بگذر و علاوه بر این از خداوند برای آنان طلب آمرزش فرما بلکه برای دلجویی آنها در کارها با آنان مشورت کن، ولی آنچه خود تصمیم گرفتی با توکل به خدا انجام بده».

رهبر باید مردم را با دین، برهان، پند، موعظه و بازبان و مهربانی دعوت به خیر و صلاح نماید بطوریکه از رهبر هیچگونه احساس خودخواهی و غرور و تکبر دیده نشود و در خود احساس حقارت بنماید. بلکه کلام او را برای خود مصلحت تشخیص داده بنفع خود داشته باشد.

2-8-3-16- امانت­داری

هر كس در هر جايگاه و مرتبه مديريتي امانتدار مردمان است و بايد اموال و نواميس و حيثيت و شرافت ايشان را پاسداري كند. اميرمومنان (عليه السلام)  به مالك اشتر در اين باره سفارش مي كند كه درباره اشخاصي كه مي خواهد برگزيند بدين امر توجه نمايد و با بررسي سوابق و عملكرد گذشته شان ببيند آيا اهل امانتداري بوده اند يا خير. (همان، 297)اميرمومنان (عليه السلام) در اهميت اين امانتداري در نامه اي كه به برخي از كارگزاران خود نوشته، چنين فرموده است:

«وَ مَنِ اسْتَهانَ بِالْأمانَةِ، وَ رَتَعَ فِي الْخِيانَةِ وَ لَمْ يُنَزِّهْ نَفْسَهُ وَ دِينَهُ عَنْها، فَقَدْ أحَلَّ بِنَفْسِهِ فِي الدُّنْيَا الذُّلَّ وَالْخِزْيَ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ أذَلُّ وَ أخْزَى ، وَ إِنَّ أعْظَمَ الْخِيانَةِ خِيانَةُ الْأمَّةِ، وَ أفْظَعَ الْغِشِّ غِشُّ الْأئِمَّةِ.» (نهج البلاغه، نامه26.)

كسي كه امانت (حكومت و مسئوليت) را خوار شمارد، و دست به خيانت آلايد، و خويشتن و دينش را از آن منزه نسازد، درهاي خواري و رسوايي را در دنيا به روي خود گشوده است، و در آخرت خوارتر و رسواتر خواهد بود. و بزرگترين خيانت، خيانت به امت است و رسواترين تقلب، تقلب نسبت به پيشوايان مسلمان.

امير مؤمنان(عليه السلام) در بيان ويژگي ها و خصوصيات کساني که وظيفه نظارت و کنترل را بر عهده دارند،«امانتداري» را از مهم ترين اين ويژگي ها مي دانند. درست است که اين ويژگي يک فضيلت اخلاقي بوده و صفت برجسته اي است که هر انساني بايد از آن بهره مند باشد؛ ليکن وجود اين خصوصيت در ناظران و بازرسان اهميت و ضرورت بيشتري دارد؛ چرا که نظارت کنندگان همواره به مجموعه اي از اطلاعات مهم در مورد سازمان و کارکنان آن آگاه مي شوند که معمولاً از اسرار سازمان و کارکنان است و بايد محفوظ بماند.

با عنایت به ویژگی هاو خصوصیات اخلاقی که ذکر گردیدند می توان دریافت که مهارت های مدیریتی را به دو دسته کلی می توان تقسیم بندی نمود : نخست ،یک سری از مهارت های مدیریتی که فراگیر و کلی است و بر اساس طبقه بندی کاتز(1995)به مهارت های فنی ،انسانی و ادراکی تقسیم بندی می گردد.وهر مدیری در هر سازمانی،باید این مهارت ها را داشته باشد.که دراین  فصل ذکر گردیدند.

دوم ،یک سری از ویژگی ها و خصوصیاتی که می توانند تحت عنوان مهارت های مدیریتی برای یک مدیر در یک جامعه اسلامی مطرح شوند.برای مثال امانت داری ، توکل بر خدا، اخلاص در انجام امور و… که مبنای دینی و اسلامی داشته و در حوزه مدیریت اسلامی قابل بحث هستند.ولی محقق با مطالعات اندکی که در این حوزه داشته است دریافت که شاید بتوان این ویژگی ها را در زمره مهارت های مدیریتی در یک سازمان اسلامی محسوب نمود .از سوی دیگر مدیری با داشتن این ویژگی های اخلاقی و ارزشی مثل اخلاص در انجام امور ( در قالب مهارت های مدیریتی اسلامی ) خواهد توانست دیدگاهی راهبردی و استراتژیک داشته باشد.بنابراین ماحصل این فصل مروری کوتاه بر مقوله تفکر استراتژیک در سازمان  ،ابعاد و عوامل تشکیل دهنده ان بر اساس مدل لیدکا(1998)و سپس رویکرد ارزشی واسلامی به این مقوله که در تحقیق حاضر بعنوان متغیر وابسته مورد توجه قرار گرفته است .از سوی دیگر در ادامه مروری کوتاه بر مقوله مهارت های مدیریتی و شناسایی ابعاد و شاخص های تشکیل دهنده ان بر اساس مدل کاتز (1995) شده است  و سپس  مهارت های مدیران با رویکرد ارزشی و  اسلامی مورد توجه قرارگرفت.