وضعیت سنجش از دور در ایران

وضعیت سنجش از دور در ایران(سازمانها و شرکت‌های ارائه‌دهنده و استفاده کننده از این تکنولوژی):

ایران با سابقه ای بیش از چند دهه در زمینه سنجش از دور ماهواره ای، یکی از مستعدترین کشورهای آسیا در این زمینه است. استفاده از فن سنجش از دور در ایران از سال ۱۳۵۱ یعنی همزمان با پرتاب اولین ماهواره منابع زمینی(لندست ۱) آغاز گردید و به صورت طرحی تحت عنوان “طرح استفاده از ماهواره” در سازمان برنامه و بودجه پیگیری شد.


مرکز سنجش از دور ایران:
در حال حاضر طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی و هیئت دولت، وظیفه دریافت، توزیع و پردازش اطلاعات ماهواره ای منابع زمینی به عهدهه مرکز سنجش از دور ایران است. این مرکز علاوه بر استفاده از امکانات سخت افزاری، نرم افزاری و نیروی انسانی مجرب و کارآمد در زمینه سنجش از دور، دارای ایستگاه گیرنده ماهواره ای نیز می باشد. مرکز سنجش از دور ایران متولی امور آرشیو ملی اطلاعات ماهواره ای بوده و کلیه اطلاعات اخذ شده و خریداری شده را در آرشیو خود نگهداری ‌نموده و برحسب تقاضا در اختیار استفاده‌کنندگان قرار می‌دهد.
در حال حاضر مرکز سنجش از دور ایران با پوشش نسبتاً کامل چند ماهواره، توانسته است پیشرفت زیادی در زمینه تهیه تصاویر ماهواره ای درر مقیاس های مختلف، همچنین تفسیر داده ها و اطلاعات رقومی داشته باشد. برخی از اطلاعات دریافت شده و مقیاس آنها به اختصار عبارتند از:
– لندست با سنجده های TMو Mss : 1:1000000 و ۱:۵۰۰۰۰۰ و ۱:۲۵۰۰۰۰
– لندست با سنجنده ETM+ : 1:100000 و ۱:۵۰۰۰۰
– IRS با سنجنده Pan : 1:100000 و ۱:۵۰۰۰۰ و ۱:۲۵۰۰۰
– IRS با سنجنده Liss III : 1:100000 و ۱:۵۰۰۰۰
– Spot با سنجنده های XS و ۱:۱۰۰۰۰۰ :Pan و ۱:۵۰۰۰۰
– اطلاعات IKONOS: 1:50000 و ۱:۲۵۰۰۰ و ۱:۱۰۰۰۰ و ۱:۵۰۰۰

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور:
بخش سنجش از دور در سازمان زمین‌شناسی در سال ۱۳۶۲ با هدف بهره گیری از فن آوری روز ماهواره ای در بررسی‌های زمین‌شناسی وو اکتشافات معدنی شکل گرفت. داده های ماهواره ای موجود بصورت دو پوشش کامل سراسری از داده‌های لندست(TM & ETM) و یک پوشش سراسری داده های رادار و بطور پراکنده داده های اسپات و کاسموس می‌باشد.
بررسی‌ها در گروه دورسنجی بصورت زیر انجام می‌شود:
۱- پیش پردازش و پردازش داده های ماهواره های گوناگون و تهیه عکس- نقشه ارتو در مقیاس‌های مختلف برای تمامی کاربران.
۲- توسعه روش‌های مختلف پردازش تصویر و الگو سازی برای آشکار سازی و شناسایی عوارض و پدیده های مختلف زمین‌شناسی- اکتشافی.
۳- بررسی و مطالعه داده های ماهواره ای مختلف و گسترش کاربرد آنها در بررسی های زمین‌شناسی مهندسی، زیست محیطی و اکتشافیی یا انجام پروژه های نمونه.
۴- تهیه نقشه های موضوعی بر اساس داده های ماهواره ای مانند واحدهای سنگی، دگرسانی‌ها، شکستگی‌ها، کاربری اراضی، زمین ریختت شناسی، رسوبات عهد حاضر نواحی امید بخش معدنی و …
۵- بررسی و مطالعه در مورد پدیده های پویای زمین‌شناسی با استفاده از فن‌آوریهای نوین ماهواره ای(ماهواره های موقعیت یاب و منابعع زمینی) به منظور پیش بینی و جلوگیری از خسارات جانی و مالی ناشی از عملکرد آنها.
۶- تهیه مدل ارتفاعی(DEM) با استفاده از داده های ماهواره ای و نقشه های توپوگرافی و انجام شبیه سازی پرواز بر روی آنها.
۷- بررسی طرح‌ها و پروژه های ملی و ناحیه ای دورسنجی در زمینه زمین‌شناسی و اکتشاف.
۸- انجام بررسی های دورسنجی به منظور اکتشاف در زونهای ۲۰ گانه.
۹- انجام بررسی های دورسنجی بمنظور اکتشافات موضوعی از قبیل اکتشاف طلا، پتاس و …
۱۰۰- اجرای دوره های آموزشی در زمینه دورسنجی با کاربرد در زمین شناسی و اکتشاف.

برنامه های آموزشی سازمان زمین شناسی:
۱- برگزاری گردهمایی های سالیانه و کارگاه های آموزشی
۲- برپایی معاونت دورسنجی در تعدادی از مراکز سازمان و همچنین آموزش کارشناسان مربوطه
۳- هدایت پایان نامه های کارشناسی ارشد زمین شناسی و معدنی با استفاده از داده های ماهواره ای
۴- توسعه گروه دورسنجی همراه با آموزش کلیه پرسنل و کارآموزان
همکاری با دیگر ارگانها و شرکتها:
همکاری با شرکت‌های ایرانی و خارجی در انجام پروژه های دورسنجی شامل:
الف) اکتشاف لایه های ذغالدار در ناحیه مزینو(پروژه آبدوغی).
ب) بررسی حوضه آبریز رودخانه دالکی و تهیه نقشه زمین شناسی ۱:۱۰۰۰۰۰۰ منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای (همکاری با شرکتت دزآب).
ج) بررسی دورسنجی حوضه آبریز آجی‌چای به منظور بهره برداری بهینه از آب پشت سد شهید مدنی(همکاری با شرکت قدس نیرو).
د) همکاری با شرکت BHP به منظور اکتشاف مس و طلای پورفیری در کمربند ارومیه – دختر.
ه) همکاری با کارشناسان روسی در زمینه دورسنجی.
و) همکاری با کارشناسان کانادایی در زمینه دورسنجی و همایش ژئومتیکس.
ز) بررسی دورسنجی به منظور بهینه سازی بهره برداری معدنی(همکاری با شرکت آمریکایی).
   سازمان جغرافیایی ارتش:
در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی تاسیس شده و علاوه بر انجام فعالیتهای نقشه برداری جغرافیایی در زمینه سنجش از دور هم در موارد زیرر فعالیت می‌کند:
۱- انجام تصحیحات هندسی و عملیات تعبیر و تفسیر تصاویر هوایی و ماهواره ای.
۲- بازنگری نقشه های قدیمی با روش‌های مختلف بهره برداری از تصاویر ماهواره ای و عکسبرداری هوایی.
۳- برگزاری دوره های مختلف(نظری و عملی) پیشرفته مهندسی نقشه برداری، دورسنجی و علوم جغرافیایی.
سازمان فضایی ایران:
این سازمان یکی از معاونت‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌باشد. این سازمان به منظور انجام امور مطالعاتی، پژوهشی، طراحی،، مهندسی و اجرا در زمینه فناوری های خدمات فضایی و سنجش از دور و تقویت شبکه های ارتباطی و فناوری فضایی در داخل و خارج از کشور تشکیل شده است. این سازمان مجری مصوبات شورای عالی فضایی ایران می‌باشد که به منظور استفاده از فناوری فضایی و استفاده صلح آمیز از فضای ماورای جو و حفظ منافع ملی و بهره برداری از علوم و فناوری فضایی در جهت توسعه اقتصادی، فرهنگی، علمی و فناوری کشور و با حضور ریاست جمهور تشکیل گردیده است.

مرکز ملی اقیانوس‌شناسی ایران:
این مرکز یک مرکز تحقیقاتی و آموزشی زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشد و از سال ۱۹۹۲ فعالیت خود را در راستای همکاری باا یونسکو آغاز نموده است. این مرکز به آزمایشگاه های انجمن سنجش از دور اروپا متصل است و بیشتر در زمینه کارگاه های آموزشی با آنها همکاری می‌کند.
پژوهشگاه بین المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله:
این پژوهشگاه به پیشنهاد یونسکو و تصویب هیات وزیران در سال ۱۳۶۸ تاسیس گردید. در این مرکز سیستم اطلاعات جغرافیایی با هدفف گردآوری، ذخیره سازی، پردازش بهنگام، تحلیل کلیه اطلاعات جغرافیایی و لرزه ای، ژئوتکنیکی، سازه ای و بکار گیری آن در نقشه های پهنه بندی خطر و خطر پذیری تشکیل شده است. امکانات بانک‌های اطلاعاتی، نرم افزاری و سخت افزاری این مرکز پاسخگوی کلیه نیازهای پژوهشی و فن آوری پژوهشگاه می‌باشد.
طرح‌های انجام شده با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی:
۱) تهیه نقشه های روانگرایی ایران در مقیاس ۱:۱۰۰۰۰۰۰
۲) تهیه نقشه پهنه بندی خطر زلزله در کشور
۳) تهیه نقشه های پهنه بندی ژئوتکنیکی استان لرستان
۴۴) تهیه نقشه های پهنه بندی ژئوتکنیکی تهران

وزارت نیرو:
این وزارتخانه با خرید تصاویر لندست(ETM) درپروژه های مختلف از آنها استفاده می‌کند. این پروژه ها عبارتند از:
۱) استفاده از GIS و RS در گزارش تفصیلی دشت تموج، آب منطقه‌ای آذربایجان غربی.
۲) انجام مطالعات اولیه در خصوص کاربرد تصاویر ماهواره ای به منظور بررسی آب‌های زیرزمینی.
۳) استفاده از تصاویر لندست TM جهت مطالعه سواحل.
۴) استفاده از تصاویر ماهواره ای در برف‌سنجی و مدیریت منابع آب ایران.
شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری:
در سال ۱۳۷۰ با توجه به نیاز شهرداری تهران به ساماندهی و جمع آوری اطلاعات، واحد مکانیزاسیون نقشه های طرح های تفصیلی شهرر تهران به منظور رقومی نمودن نقشه‌های تفصیلی طرح‌های اجرایی شهر تهران شروع به فعالیت نمود و متعاقب آن با راه اندازی واحد GIS شهرداری تهران در اواخر سال ۱۳۷۱ و تلفیق این دو واحد ساختار جدید این شرکت شکل گرفت. در حال حاضر این شرکت در مجموعه شهرداری تهران متولی تهیه اطلاعات مکانیزه جغرافیایی و همچنین فراهم‌کننده امکانات استفاده از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی می‌باشد.

منبع : پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور

پاسخ دهید