بررسی عوامل تعیین کننده تصمیم سزارین در برابر زایمان طبیعی در زنان باردار شهر  …

بررسی عوامل تعیین کننده تصمیم سزارین در برابر زایمان طبیعی در زنان باردار شهر …

از آنجایی که سزارین تکراری علت عمده انجام عمل سزارین به شمار می‌رود ( فدایی، ۱۳۷۵) و در سال‌های آغازین قرن ۲۱ در کشور ما تقریباً انجام زایمان طبیعی پس از سزارین قبلی به فراموشی سپرده شده است ( قرشی و اسماعیل زاده، ۱۳۸۳). لذا این سؤال مطرح است که آیا سزارین روی باروری تأثیر می‌گذارد؟ این سؤال در دو دهه‌ گذشته ذهن تعدادی از پزشکان و محققان را به خود مشغول داشته است. یک مقاله مروری که در سال ۱۹۹۶ جهت پاسخ به این سؤال منتشر شد، شواهدی را دال بر احتمال کاهش باروری بر اثر سزارین ارائه نمودند (Hemminki, 1996:336). نتایج یک مطالعه در سال ۱۹۸۵ نشان داد که زنان اسکاندیناوی که تحت عمل سزارین قرار می‌گیرند نسبت به زنانی که زایمان واژینال انجام داده بودند، فرزندان کمتری داشته‌اند (Hemminki et al., 1985:340). از آنجایی که یکی از سیاست‌های جمعیتی مهم در حال حاضر ایران افزایش فرزندآوری به بیش از نرخ جانشینی می‌باشد، بنابراین با کاهش سزارین علاوه بر کاهش عوارض مربوط به سزارین ، می‌توان احتمال فرزندآوری و باروری را در زنان بیشتر را تقویت کرد.
با وجود این آمار و ارقام و فاصله ما تا رسیدن به شعار سازمان بهداشت جهانی، لزوم انجام مداخلاتی در جهت یافتن علت این افزایش و انجام راهکارهای در جهت کاهش این آمار و ارقام ضروری به نظر می رسد.
۲-۱طرح مسئله
سزارین یک عمل جراحی مداخله‌ای است که در مواقع اضطراری برای نجات جان مادر و کودک هنگامی که زایمان طبیعی امکان پذیر نیست یا هنگامی که طبق دستور پزشک زایمان طبیعی برای مادر و کودک خطرناک است انجام می‌پذیرد (Shabnam, 2013). سزارین عبارتست از روش جراحی که به وسیله‌ی آن نوزاد از طریق برش روی دیواره‌ی شکم و برش جدار رحم متولد می‌شود، اما در زایمان طبیعی جنین از طریق مجرای مهبلی بدون برش یا انجام عمل جراحی از رحم خارج می‌شود۲۰۰۹:۳۷) (Mohammad Beigi et al.,.
نسبت سزارین به کل موالید یکی از شاخص‌های مهم مراقبت بارداری است (World Health Organization, 2009) . میزان کمتر از ۵ درصد نشان می‌دهد که سهم قابل توجهی از زنان دسترسی به امکانات جراحی مربوط به بارداری ندارند، از طرف دیگر میزان بالاتر از ۱۵درصد نشان می‌دهد استفاده از سزارین به دلایل دیگری غیر از نجات جان استفاده می‌شود .(WHO 1985,WHO 1993)
تعداد سزارین‌ها در کشورهای پیشرفته در نیمه‌ی دوم قرن بیستم میلادی افزایش یافت به طوری که در ایالت متحده‌ی آمریکا از ۵/۴ درصد کل زایمان‌ها در سال ۱۹۶۵ به ۲۵ درصد در سال ۱۹۸۸، و ۱/۲۶ درصد در سال ۲۰۰۵ رسید. این افزایش در برخی از کشورهای اروپایی نیز دیده شده و به عنوان مثال در سوئد از ۸/۱۳ درصد در سال ۱۹۹۴ به ۱/۱۸ درصد در سال ۱۹۹۹ رسیده است(Florica, 2006:92). لذا به دلیل عوارض و مرگ ومیر بالای سزارین در مقایسه با زایمان طبیعی کوشش‌های زیادی در کشورهای پیشرفته برای کاهش تعداد اعمال سزارین صورت گرفته است. به طور مثال انجمن زنان و زایمان آمریکا در سال ۲۰۰۰ توصیه کرد که نسبت سزارین به کل زایمان‌ها تا سال ۲۰۱۰ به ۵/۱۵ درصد کاهش یابد (عزیزی،۱۹۱:۱۳۸۶).
ایران نیز از این مقوله مستثنی نبوده است. میزان سزارین در ایران نسبت به دهه‌ی ۱۳۵۰‌ افزایش سه برابری داشته است و روند افزایش با سرعتی بیش از حد انتظار پیش می‌رود (عباسی‌شوازی و امیری فراهانی،۱۳۹۱)، طبق گزارشی که در سال ۲۰۱۰ توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام شد، در سال ۲۰۰۸ بیشترین میزان سزارین مربوط به کشور برزیل (۹/۴۵درصد) و کمترین میزان سزارین مربوط به کشور چاد (۴ درصد) بوده است (Gibbones et al., .2010:74) در این گزارش میزان سزارین در کشور ایران ۹/۴۱ درصد اعلام شده است،که دارای رتبه دوم در بین کشورهاست (Gibbones et al., 2010:78) در استان اصفهان سال ۱۳۸۶ -۲/۵۸ درصد زنان عمل سزارین را انجام داده‌اند (دفتر برنامه‌ریزی و بودجه،۱۳۸۸). همچنین در سال ۱۳۹۱، ۶۲ درصد از زنان باردار اصفهانی از عمل سزارین استفاده کرده‌اند که ۴۷ درصد بالاتر از میزان جهانی است (فروزان، ۱:۱۳۹۱).
در بسیاری از موارد دلایل پزشکی برای این افزایش وجود ندارد بلکه ناآگاهی، عقاید و نگرش‌های غلط تعیین کننده‌ی نوع زایمان شده است (علی‌محمدیان،۱۳۸۲). همچنین عوامل زیادی مثل سن مادر، اول‌زا بودن، سزارین قبلی، تقاضای بستن لوله‌ها، تمایل مادر به دلیل ترس از زایمان طبیعی و مسائل اجتماعی اقتصادی بر میزان سزارین مؤثر بوده است (Moreno., 2001:147) در موارد دیگر ناآگاهی و عقاید خانواده‌ها، دیدگاه متخصصین مامایی و سیاست‌های استانی، بیمارستانی و بین بخشی نیز از عوامل مؤثر بر میزان شیوع سزارین هستند (خانی،۱۳۸۳). نقش پزشکان در این موضوع قابل انکار نیست پزشکان سزارین را به عنوان یک شیوه‌ی دفاعی در مقابل پیامدهای قانونی انجام می‌دهند و حتی ممکن است که ترجیحات زنان را به سمت سزارین جهت بدهند (Murray, 2000:12). در مطالعه‌ای که مِفات[۳](۲۰۰۷) انجام داده به این نتیجه رسیده است که زنان احساس خوبی در قبال مسئولیت‌پذیری و تصمیم‌گیری خود در انتخاب نوع زایمان نداشته‌اند و از پزشکان انتظار دارند که مسئولانه در انتخاب زایمان آن‌ها مشارکت کنند. مطالعات دیگر نشان داده است که وجود رابطه واقعی بین ماماها، پزشک و مادر، تجسم اعتماد واقعی، احترام، نشان دادن مهارت ماماها و حرفه‌ای بودن آن‌ها، توان به کارگیری تکنولوژی تولد در مواقع بروز مشکل و حفظ و القای آن به مادر، مواردی است که در طول وضع‌حمل طبیعی به مادر و تیم پزشکی در انتخاب نوع زایمان و داشتن یک حس خوب کمک می‌کند (Goldberg, 2008:12).
علاوه بر عواقب بهداشتی و سلامتی افزایش آمار سزارین، از دیدگاه جمعیت شناختی نیز این روند تاثیرات مهمی بر تمایلات باروری و میزان فرزندآوری دارد به طوری‌که در بیست سال گذشته با افزایش میزان سزارین باروری نیز کاهش یافته است (محمدبیگی و رحیمی، ۱۳۸۳ :۸۵) میزان باروری کل (TFR) در ایران تا دهه‌ی ۱۳۶۰ در حدود ۶ بوده است، اما باروری به سرعت کاهش یافت. به طوری که در سال ۱۳۸۵ به سطح جانشینی رسید (سرایی،۱۳۸۷). با توجه به نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰ این رقم به ۸/۱ فرزند برای هر زن کاهش یافته است و برای استان اصفهان نیز این مقدار۵/۱ می‌باشد (پژوهشکده آمار براساس داده‌های سرشماری، ۱۳۹۰). از آنجایی‌که یکی از اهداف مهم سیاست‌گذاری‌های جمعیتی در ایران رساندن نرخ باروری به سطح جانشینی و کمی بیشتر است (۱/۲) و از آنجایی‌که سزارین امکان داشتن فرزند بیشتر را کاهش می‌دهد و در مواقعی نیز منجر به ناباروری می‌شود و از سویی مرگ و میر مادران و نوزادان در زایمان‌های سزارین بیشتر از زایمان طبیعی است، بنابراین با در نظر گرفتن آمار بالای سزارین در ایران، و مخصوصاً در شهر اصفهان توجه به عوامل مرتبط با تصمیم سزارین از بعد جمعیتی و اجتماعی اقتصادی اهمیت دارد. این مطالعه به نقش این عوامل در شیوع سزارین می‌پردازد و در پی ارائه‌ی پیشنهاداتی در جهت تأثیر بر تصمیمات زنان برای نوع ایمان و کاهش سزاین انتخابی می‌باشد.
۳-۱ ضرورت و اهمیت موضوع:
عمل سزارین در سراسر جهان افزایش پیدا کرده است و در برخی از کشورها به رایج‌ترین شیوه‌ی وضع حمل تبدیل شده است (Norberg & Pantano, 2013). در سزارین میزان مرگ و میر ۲تا۳ برابر و میزان ناتوانی ۵تا۱۰ برابر است(Cunnigham et al., 1993) . چون عمل سزارین یک عمل جراحی عمده‌ی شکم می‌باشد و بنابراین عوارض استاندارد این نوع اعمال جراحی شامل عوارض طبی، بیهوشی و جراحی است. میزان مرگ و میر و ابتلا مادران در سزارین در مقایسه با زایمان طبیعی بیشتر است. شایع‌ترین علل مرگ و میر مادران در سزارین بیهوشی، خونریزی و عفونت بوده است. از دیگر مشکلات همراه با سزارین هزینه‌های اقتصادی آن است، میانگین مدت زمان بستری در زایمان به روش طبیعی، معادل نصف زمان بستری در زایمان به روش سزارین گزارش شده است (Allameh, 2000).
لازم به ذکر است که در راستای کاهش سزارین، یکی از سیاست های دولت انجام رایگان زایمان طبیعی در مراکز دولتی از اویل سال ۱۳۹۳ می باشد (برنامه‌ی تحول نظام سلامت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان، ۱۳۹۳). این برنامه مشوقی برای زایمان طبیعی محسوب می‌شود که نشانه مزایای اقتصادی انجام زایمان طبیعی نسبت به سزارین است.
پیشینه‌ی اسناد پزشکی این حقیقت را آشکار کرده است که زنانی که سزارین انجام می‌دهند فرزندان کمتری خواهند داشت. همچنین، استفاده از سزارین باعث شده است تا خطر نازایی ثانویه بیشتر شود چرا که پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند که بعد از دو فرزند دیگر به صلاح نیست که برای سومین بار باردار شد (Norberg & Pantano, 2013).
در سه دهه‌ی اخیر با پزشکی شدن تولدها، تولد به وسیله‌ی سزارین شیوه‌ی معمول شده است، در ایالات متحده آمریکا میزان سزارین از ۴ تا ۶ درصد در سال ۱۹۴۰ به ۸/۳۱ درصد از کل تولدها در سال ۲۰۰۷ رسید. مقداری از این افزایش به خاطر نجات جان مادر و کودک بوده است. این در حالی است که اکثر مطالعات نشان می‌دهد میزان بالای زایمان به طریق سزارین لزوماً به بهبود سلامت مادران منتج نمی‌شود (Shabnam, 2013). زایمان‌های سزارین در ایران نیز بیش از حد استاندارد جهانی آن می‌باشد ایران در زمینه سزارین حائز رتبه دوم پس از برزیل و حائز رتبه اول در منطقه می‌باشد و این برای کشوری که در ارتقای انواع شاخص‌های سلامتی موفق بوده است، نگران کننده است.
در سال‌های ۱۹۹۸-۲۰۰۰ (۱۳۷۷-۱۳۷۹) در ۲۸ استان کشور در میان ۱۷۹۹۱ زن ۴۹-۱۰ ساله‌ی ازدواج کرده که در طی این دوره‌ی زمانی ازدواج کرده بودند میزان سزارین در بیمارستان‌های خصوصی و دولتی ۲/۲۷ درصد بوده و طبق آن سیستان و بلوچستان و هرمزگان به ترتیب با ۱/۶ درصد و ۵/۱۳ درصد کم‌ترین و گیلان با ۶/۵۷ درصد بیشترین میزان سزارین را دارا بوده است(Ahmad-Nia et al., 1389). آمار مربوط به گزارش معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان پزشکی در مرداد ماه سال ۱۳۷۷، ۱/۳۳ درصد بوده است و در سال ۱۳۷۹ این میزان را ۳۵ درصد در کل کشور و ۵۰ درصد در شهر تهران ذکر کرده است (Ministry of Health and Medical Education, 1998).
در سال ۱۳۹۱، ۶۲ درصد از زنان باردار اصفهانی از عمل سزارین استفاده کرده‌اند که ۴۷ درصد بالاتر از میزان جهانی است. میزان عمل سزارین در استان اصفهان به مرز هشدار رسیده است و نگاهی به آمار انجام میزان سزارین در اصفهان و کشور نشان می‌دهد که مادران اصفهانی حتی بیشتر از مادران سایر استان‌ها به عمل جراحی سزارین اقدام می‌کنند. با توجه به افزایش میزان سزارین و تأثیر انجام سزارین در نازایی ثانویه و در نتیجه‌ی آن کاهش میزان باروری کل و همچنین افزایش مرگ و میر نوزادان و مادران در عمل سزارین بررسی دقیق دلایل گرایش در زنان به انجام سزارین اهمیت زیادی دارد. این دلایل در حیطه‌های مختلف جمعیتی، اجتماعی- اقتصادی، نقش پزشک و ارائه دهندگان خدمات بهداشتی، هنجارهای اجتماعی، کنترل رفتار درک‌شده و تصویر بدنی جستجو می‌شوند. براساس عوامل تعیین کننده تصمیم زنان برای انجام سزارین، می‌توان پیشنهاداتی و راهکارهای مناسب برای کنترل این روند فزاینده ارائه نمود .
بیشتر تحقیقات صورت گرفته در مورد زایمان سزارین، به بررسی شیوع سزارین و دلایل پزشکی انجام آن پرداخته‌اند، و به رغم اهمیت این مسئله به لحاظ جمعیتی و اجتماعی اقتصادی و نقش پزشک کمتر مطالعه‌ای به بررسی ارتباط متغیرهای جمعیت شناختی و اجتماعی با زایمان سزارین و طبیعی توجه داشته است.
۱-۴ اهداف تحقیق:
۱-۴-۱اهداف اصلی:
تعیین عوامل تعیین‌کننده تصمیم سزارین در زنانی که در ماه‌های پایانی بارداری در شهر اصفهان می‌باشند.
۱-۴-۲ اهداف فرعی:
تعیین عوامل نگرشی، مرتبط با تصمیم سزارین در برابر زایمان طبیعی.
تعیین ویژگی‌های اجتماعی-جمعیتی مرتبط با تصمیم به سزارین در مقابل زایمان طبیعی.
تعیین رابطه بین فردگرایی و تصمیم سزارین.
تعیین رابطه بین توصیه پزشک و تصمیم سزارین.
تعیین رابطه بین درک از هنجار اجتماعی و تصمیم سزارین.
تعیین رابطه بین دیدگاه زنان نسبت به تصویر بدن خود و تصمیم به سزارین.
تعیین رابطه بین کنترل رفتار درک شده و تصمیم سزارین.
تاریخچه‌ی سزارین
مقایسه ی معایب و مزایای زایمان طبیعی و سزارین
پیشینه‌ی تجربی پژوهش
مبانی نظری تحقیق
فرضیات
۲-۱ تاریخچه سزارین
اولین فردی که در تاریخ پزشکی سزارین را به ثبت رسانده، فرانسوا روست[۴] فرانسوی در سال ۱۵۸۱ است، ولی در نوشته‌های علمی پزشکی در اواسط قرن ۱۷ به بعد این عمل جراحی آورده شده است. به علت مرگ و میر زیاد این عمل تا اواخر قرن نوزده استفاده از آن محدود بود ولی با بهبود تکنیک‌های جراحی و بیهوشی، مراقبت‌های بهتر قبل و پس از عمل جراحی به ویژه در مورد عفونت‌‌ها و خونریزی‌ها در قرن بیستم به عنوان راه دیگری برای تولد نوزاد شناخته شد .(Gunningham et al., 2005)
اصل لغت سزارین از کجا آمده است؟ سه روایت وجود دارد که هر یک دارای اشکالات متعدد است. یکی این که جولیوس سزار[۵] به این ترتیب به دنیا آمده است، دوم این‌که نام این عمل از یک قانون رومی در قرن هشتم قبل از میلاد مسیح به دست آمده است که زنی در هفته‌های آخر بارداری در حال مرگ بوده برای نجات نوزادش این عمل دستور داده شده است و بالاخره این‌که این لغت در قرون وسطی از لغت لاتین Caedere به معنی “بریدن” مشتق شده است که به نظر بیشتر منطقی است (Gunningham et al.,2005).
۲-۲ تاریخچه سزارین در ایران

نوشته ای دیگر :   جستجوی مقالات فارسی - بررسی عوامل تعیین کننده تصمیم سزارین در برابر زایمان طبیعی در زنان ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

برچسب گذاری شده با: , , , , , , , , , ,