این روزا زیاد از بیت کوین می شنویم . بیت کوین یه ارز رمزنگاری شده که در این مطلب زوایای اون رو بررسی میکنیم.

سرفصل محتوا

  • بیت کوین: اولین ارز رمزنگاری شده (رمزارز)
  • بیت کوین چیه ؟
  • بیت کوین چیجوری کار می کنه؟
  • به چه دلیل بیت کوین این قدر بحث برانگیز شده؟
  • بیت کوین در ایران

بیت کوین: اولین ارز رمزنگاری شده (رمزارز)

ارزهای رمزنگاری شده فقط یه سری کد رایانه ای هستن که ارزشی پولی رو در خود نگهداری می کنن. این کدها بوسیله رایانه هایی با قدرت بالا و البته صرف مقدار زیادی انرژی تولید می شن.

ارز رمزنگاری شده رو ارز دیجیتال هم می نامند. ارز رمزنگاری شده و ارز دیجیتال هر دو یه جور پول عمومی هستن که از راه پروسه بسیار پیچیده رایانشی تولید شده و میلیون ها کاربر رایانه ای که در اصلاح «استخراج کننده» یا «ماینر» نامیده می شن بر درستی اون نظارت می کنن. به خاطر همین امکان جعل این پول تقریبا وجود نداره.

منظور از «رمزنگاری شده» اینه که فرآیندی امنیتی واسه حفاظت از تراکنش های انجام شده با این نوع ارز دیجیتال هست.

این پروسه هم اینکه بر تولید «سکه» های جدید نظارت داره. منظور از «سکه» تو یه ارز دیجیتال، مقدار مشخصی از کد رایانه ایه.

 

بیت کوین چیه ؟

بیت کوین Bitcoin یه ارز رمزی و نظام پرداخت جهانی با کارکردهای مشابه پول بی پشتوانه س.

اما پول بودن یه جایگاه حقوقیه و پول بودن بیتکوین به شرط پذیرش جایگاه حقوقی اون از طرف دولت ها هستش.

تا الان هیچ دولتی حتی دولت ژاپن بیتکوین رو به عنوان پول به رسمیت نشناخته است و دولت های آمریکا، آلمان و چین بر کالا بودن بیتکوین تأکید دارن.

بیتکوین در نظام حقوقی ژاپن و آلمان کالاییه که می تونه به عنوان وسیله پرداخت استفاده شه.

بیتکوین اولین پول دیجیتال نامتمرکزه، چون که سیستم اون بدون بانک مرکزی یا مسئول مرکزی کار می کنه.

این شبکه همتابه همتاه و تراکنش ها مستقیماً و بدون واسطه بین کاربران انجام می شه.

در چندسال گذشته ارزش بیتکوین در بازارهای جهانی از چند صدم دلار به چندهزار دلار زیاد شده است اما پس از اون سقوط شدید ارزش بیت کوین رو تماشاگر بودیم.

بیت کوین اولین پول رمزنگاری شده ایه که در دنیا ایجاد شده.

بیت کوین روی فناوری Blockchain سوار شده.

حتما بخونین: بلاکچین Blockchain چیه؟

هنوز مشخص نیس کی این ارز دیجیتال رو واسه اولین بار خلق کرده، چون ارز رمزنگاری شده در پایه بر مبنای مخفی نگه داشتن هویت کاربران عمل می کنه.

با این وجود، بیت کوین واسه اولین بار در مقاله ای که بوسیله یه برنامه نویس با اسم (شاید مستعار) ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) منتشر شد، به جهانیان معرفی شد.با این وجود هنوز مشخص نیس که ساتوشی ناکاموتو کیست.

از اونجا که بیت کوین اولین ارز دیجیتال دنیا بود، بقیه ارزهای دیجیتال ایجاد شده پس از اون رو آلت کوین (Altcoin) یا «سکه جانشین» نامیدند.

لایت کوین (Litecoin)، پیرکوین (Peercoin)، فذرکوین (Feathercoin) و اتریوم (Etherum) و صدها سکه دیگه همه ارزهای دیجیتالی هستن که «آلت کوین» نامیده می شن.

واسه نگهداری از بیت کوین باید از ابزاری که اصطلاحا کیف پول (wallet) بیت کوین اسمشه استفاده کرد. کیف پول می تونه شکل های مختلفی داشته باشه.

بیت کوین رو به صورت آفلاین و به صورت سخت افزاری ذخیره کرد که اون رو «ذخیره سرد» (Cold Storage) می نامند. اینطوری می توان بیت کوین رو از گزند سواستفاده و هک های احتمالی نگهداشت.

لجر نانو اس (Ledger Nano S) یه کیف پول محبوب بیت کوینه که از راه ذخیره سرد (آفلاین) استفاده می کنه.

در مقابل، اگه ارز دیجیتال در اینترنت ذخیره شه، از اصطلاح «ذخیره گرم» (hot storage) استفاده می شه. با این روش، دسترسی به بیت کوین یا هر نوع ارز دیجیتال از هر نقطه ای امکان پذیره، ولی احتمال به سرقت رفتن اون هم بالا هستش.

البته «ذخیره سرد» هم معایبی به همراه داره. اگه کاربر نتونه به سخت افزار دسترسی داشته باشه (مثلا اون رو گم کنه)، ارز دیجیتال ذخیره شده در اون واسه همیشه از بین می رود.

تخمین زده می شه که تا الان حدود ۳۰ میلیارد دلار بیت کوین بوسیله ماینرها و سرمایه گذاران گم شده باشه. با این وجود، بیت کوین هنوزم محبوب ترین ارز دیجیتال باقی مونده.

بیت کوین چیجوری کار می کنه؟

پول رسمی (پول منتشر شده بوسیله دولت ها) بوسیله فلزات گرانبها (مخصوصا طلا) پشتیبانی می شه.

در واقع ارزش یه اسکناس یا سکه تو یه کشور به واسطه طلای موجود در مخازن بانک مرکزی اون کشوره. در واقع اسکناس به خودی خود ارزشی نداره و فقط یه تیکه کاغذه و ارزشش نه به خاطر خودش، بلکه به خاطر طلای پشتوانه اون هستش.

بیت کوین مانند طلا نیس که بشه اون رو از دل زمین استخراج کرد. هم اینکه پول کاغذی هم نیس که یه نهاد مرکزی اسکناس های کاغذی غیرقابل تقلب رو چاپ کنه. عوضش، بیت کوین به طور کامل به یه شبکه ی کامپیوتری غیرمتمرکز و یه سری رمزگذاری های فوق العاده پیچیده متکیه.

سیستم بیت کوین براساس شبکه ی مثل به مثل (peer-to-peer) موسوم به P2P کار می کنه. این معماری P2P مشابه شبکه های اشتراک گذاری فایله که به افراد اجازه می دهد آزادانه هر نوع داده ای مثل موسیقی، فیلم و چیزای دیگه ای به جز اینا رو پخش کنن. این سیستم بسیار انعطاف پذیره.

به عبارت دیگه، هیچ مرکز کامپیوتری واسه اجرای فرایندهای بیت کوین وجود نداره. عوضش، کامپیوترِ هر کاربرِ بیت کوین، بخشی از یه شبکه می شه که در کل کار انجام محاسبات مربوط به تولید بیت کوین و ثبت تراکنش های اون رو انجام می دهد.

همین طبیعت غیرمتمرکز بیت کوینه که اون رو از دخالت دولت ها و سازوکارهای قانونی و نظارت محفوظ نگه داشته.

قبل از اینکه کسی بتونه از بیت کوین استفاده کنه، این سکه ها باید به واسطه ی فرایندی به نام استخراج بیت کوین استخراج شن.

با پول سنتی، انتقال وجوه از یه حساب به دیگری نیاز به بعضی از سازمانای واسطه س. بیت کوین به طور کامل متفاوت عمل می کنه و هیچ واسطه ای در کار نیس.

در قرارداد بیت کوین، اعتماد از سازمان و آدما به کامپیوترها منتقل شده. آدم و سازمانای واسطه می تونن خواسته یا ناخواسته مرتکب اشتباه شن، اما کامپیوترا بدون احساسات و اشتباهات انسانی هستن.

کلا تموم تراکنشای دیجیتالی (متمرکز یا غیرمتمرکز)، واسه انجام نیاز به تایید دارن.

وقتی شما قصد ارسال پولی از راه بانک دارین، واقعا طی یه روند، سیستم اول موجودی حساب بانکی شما رو چک می کنه و در صورت همزمان بودن اون با مبلغ تراکنش در مرحله بعد، موجودی حساب شما رو کم می کنه و به موجودی حساب دیگه اضافه می کنه.

اما همونطور که گفتیم، بیت کوین غیرمتمرکز فعالیت می کنه و واسطه هایی مانند بانک در این شبکه حذف شدن. پس کامپیوترای سراسر شبکه وظیفه تایید تراکنشا رو انجام میدن.

هر کامپیوتری می تونه این عمل رو با به کار گیری یه برنامه ی استخراج شروع کنه.

واسه استخراج لازمه کل شبکه ی کامپیوترای مشارکت کننده یه رشته فعالیت بکننن. از پایه، این فعالیت به معنی انجام تعداد زیادی پردازشه که غنایم حاصل از اون نصیب صاحب کامپیوتری می شه که این فعالیت های پردازشی رو به اتمام رسونده باشه.

بعضی افراد هزاران دلار روی کامپیوترای قوی واسه استخراج بیت کوین سرمایه گذاری می کنن و از پایه این استخراج به یه مچ اندازی محاسباتی تبدیل شده و تنها پیشتازان از منافع حاصل از اون سود می برند.

مقدار کار لازم واسه استخراج متغیره. شبکه، حجم کاری رو طوری تنظیم می کنه که تعداد بیت کوین ها به صورت ثابت و با یه اندازه از پیش تعیین شده بالا برن.

این کار تا وقتی ادامه پیدا می کنه که تعداد بیت کوین های در گردش به مقدار پایانی خود یعنی ۲۱ میلیون برسه. الان، درزمان روند استخراج در هر ۱۰ دقیقه ۲۵ بیت کوین تولید می شه.

هر چهار سال، تعداد سکه های قابل استخراج نصف می شه تا اینکه تعداد سکه ها در سال ۲۱۴۰ به سقف تعیین شده برسه. بعد از اون، تعداد بیت کوین های در گردش ثابت باقی می مونه.

همون طور که گفتیم، شما بیت کوین های خود رو در کیف پول دیجیتال خود ذخیره می کنین.

وقتی سکه ای ارسال یا دریافت می کنین، این سکه ها از راه یه امضای دیجیتال به نام کلید رمزگذاری عمومی تایید می شه تا از تقلب و قابل تشخیص شدن سکه ها واسه شبکه جلوگیری بشه.

به معنی دیگه، شبکه یه دفتر کل باز (به اسم زنجیره ی بلوکی همون بلاکپچین) رو واسه همه ی بیت کوین ها به اشتراک می گذارد که روشی قابل اعتماد و قوی واسه حفظ تعداد بیت کوین های در گردش جفت و جور می آورد.

همه ی این کارا به لطف کدهای متن باز (قابل مشاهده) بیت کوین انجام داده می شه.

نرم افزار های متن باز معمولا بوسیله برنامه نویسانی به کار گرفته می شه که مخالف کنترل و سود طلبی شرکت ها هستن. هر برنامه نویس ماهری می تونه کدهای برنامه نویس بیت کوین رو مشاهده کنه.

درسته که کدها از تراکنش مواظبت نمی کنن اما عوضش، این شبکه ی اشتراکیه که اعتبار هر انتقال رو تأیید می کنه.

به چه دلیل بیت کوین این قدر بحث برانگیز شده؟

موارد مختلفی دست به دست هم داده ان تا سروصدای زیادی در رسانه ها درباره بیت کوین راه بیفته.

از سال ۲۰۱۱ تبهکاران زیادی به خرید تعداد بالایی بیت کوین روی بیارن، چون از طریق این ارز رمزنگاری شده می تونستن حجم خیلی از پول رو به دور از چشم نهادهای قانونی جابه جا کنن. اینطوری بود که قیمت بیت کوین در اون سال ها شدیدا بالا رفت.

کلاهبرداری هم چیزی عادی در دنیای ارزهای رمزنگاری شده. خیلی از سرمایه گذاران تازه کار و یا حریص تا الان قربونی کلاهبرداران در این بخش شده ان.

با بیت کوین، مردم سراسر جهان می تونن در قماربازی های آنلاین شرکت کنن. هم اینکه از بیت کوین در سایت های بدنامی که کاربران می تونن به طور ناشناس هر چیزی حتی مواد مخدر و اسلحه بخرن، استفاده می شه.

یا می تونید با بیت کوین در بعضی سایت ها هر محصول یا خدمتی که به ذهن تون می رسد بخرین.

اگه به یه آدم ربا نیاز دارین یا می خواهید یه نیروی مسلح استخدام کنین، با مقداری بیت کوین و پرس وجو می تونید فرد مناسب کار خود رو پیدا کنین.

اگه در فکر یه خرابکاری هستین، می تونید اطلاعات طبقه بندی شده رو از خبرچین های ناشناس بخرین.

اما شاید اصلی ترین دلیل بحث برانگیز بودن بیت کوین و آلت کوین ها این باشه که به خاطر وجود غیرمتمرکز خود، قدرت رو از دست بانک های مرکزی و دولت ها می گیرند.

هیچ نهاد یا سازمانی نمی تونه حساب بیت کوینی یه نفر رو بسته کنه. امکان نظارت ماموران مالیاتی بر نقل و انتقال بیت کوینی وجود نداره.هم اینکه واسه رد و بدل کردن بیت کوین نیاز به بانک و یا هیچ واسطه و شخص ثالثی نیس.

در واقع بیت کوین رو می توان مثل قطعات طلایی دونست که در دوره غرب وحشی بوسیله افراد کشف می شد و پلیس محلی و یا نهادهای مالی هیچ نظارتی بر اون نداشتن.

بیت کوین به آرومی در حال کسب اعتبار بیشتره. اما مسئله ی مهم تر، اعتماد مردم به این واحد پولیه؛ و همین موضوعه که اون رو ترسناک می کنه.

حدس و فکر های جور واجور در مورد بیت کوین، باعث شده که ارزش اون دچار فراز و نشیب های شدیدی شه. در سال ۲۰۱۰، یه واحد بیت کوین برابر چند سنت بود، اما در میونه ی سال ۲۰۱۱ با رشدی ثابت به حدود ۳۰ دلار رسید.

در روزای آخر همون سال، ارزش بیت کوین شدیدا کم شد و به حدود ۲ دلار نزول کرد.

اما پس از اون، ارزش بیت کوین رو به یه بهبودی قابل توجه گذاشت و در اوایل ۲۰۱۳ با صعودی باورنکردنی به ۲۶۰ دلار رسید.

بعد دوباره، به ۱۰۰ دلار سقوط کرد. کسائی که بیت کوین رو ارزون خریدن و در زمان گرانی اون رو به فروش رساندند سود خیلی بالایی به دست آوردن اما بقیه پول زیادی از دست دادن.

واسه خیلی از مفسران، این سقوط حباب های مسکن و دات-کام رو به ذهن متبادر می کنه. بعضی از اقتصاددانان اخطار داده ان که سیستم بیت کوین یه حباب رو به انفجاره. به نظر اونا این واحد پولی فقط واسه سفته بازان و دلالان ساخته شده.

هم اینکه این حقیقت هست که تبادلات آنلاین واحد پولی، به مرکزی واسه خیلی از نقل و انتقالات بیت کوین بدل شده.

مطمئنا، این تبادلات لازمن چون کمک می کنن که بشه بیت کوین رو به واحد پولی محلی تبدیل کرد یا برعکس.

با این حال، در سیستمی که قراره غیرمتمرکز باشه، این تبادلات می تونه یه هدف دندانگیر واسه قانون گذاران دولت و هکرهای کامپیوتر باشه.

مثلا، هکرها با اینکه هنوز نتونسته ان به سیستم فوق العاده ی بیت کوین واسه ساخت سکه ی تقلبی و تراکنش های کلاهبردارانه نفوذ کنن، اما مطمئنا می تونن به وب سایت های مبادله که مثل بقیه وب سایت ها آسیب پذیر هستن، حمله کنن.

در یکی از همین اتفاقات، هکرها یه حمله ی DDoS یا (distributed denial-of-service، ایجاد مشکل در سرویس دهی یه سرور با فرستادن تقاضاهای زیاد) به مت گاکس، وب سایت مشهور تبادلات بیت کوینی انجام دادن که باعث شد سایت از دسترس خارج شه. این حمله ی اینترنتی بحران ساز شد و ارزش بیت کوین سقوط کرد.

خود رد و بدل کردن هم طوری خطرپذیره. خیلی از افراد بیت کوین خود رو در حساب های مبادلاتی خود ذخیره می کنن با این باور که این سایت ها ایمن ترین روش ذخیره سازی بیت کوین هستن.

اما نزدیک به نصف مبادلات بیت کوینی بسته می شه و معمولا سرمایه ی کاربران از بین می رود. پس اگه بیت کوین می خرید، به حساب مبادلاتی خود به عنوان محلی واسه ذخیره سازی بیت کوین نگاه نکنین.

بیت کوین در ایران

«حکیمی»، معاون فناوری بانک مرکزی، می گوید که این بانک الان نه بیت کوین رو تایید می کنه و نه رد: «تا وقتی که بانک مرکزی به عنوان سیاست گذار در مورد اون هنوز سیاست خود رو جمع بندی و اعلام نکرده، فقط می تونه نسبت به اون اخطار دهد.

با این حال بعضی منتقد هستن که بانک مرکزی جلوی این ارزها رو نمی گیرد در حالی که اونا اپلیکیشن هایی هستن که ما نمی توانیم جلوی اون رو بگیریم اما مهم هشداره که در مورد اون به عموم اعلام می کنیم که هم خطر بالایی داره و هم احتمال کلاهبرداری در اون هست.»

حال باحال اینجاس که مدیرعامل فرابورس کشور از احتمال ورود بیت کوین به بازار بورس خبر داده و مشخص نیس که موضع گیری پایانی ایران و سازمان های دولتی در برابر پول دیجیتالی دقیقاً چه هستش.

البته این مدیرعامل خاطر نشون کرده که نهاد رسمی تنظیم مقررات در این مورد بانک مرکزیه و بورس کالا به عنوان جزئی از یه کل قادر نیس اینجور کاری رو به طور جداگونه انجام بده.
«رضا قربونی»، مدیرعامل شبکه راه پرداخت درباره بیت کوین و چگونگی برخورد ایران با اون می گوید: این ارز الان به خاطر نبود رسمیت اون بوسیله بانک مرکزی در خارج از مرزهای ایران کنترل می شه.

نمی توان به اون برچسب خلافکارانه و یا هرمی وارد کرد چون که اول اینکه هیچ کس وعده پولدار شدن در بازار بیت کوین رو به کسی نمی دهد و دوم اینکه اینکه خلاف کاران دنیا از اسکناس هم واسه تبادلات مالی خود استفاده می کنن که در این صورت باید پرسید می توان اسکناس رو جرم آفرین توصیف کرد؟
پیش بینی می شه که به محض وارد شدن رسمی بازار ایران به بیت کوین، کشورهایی مثل آمریکا بیشتر از قبل روی بیت کوین نظارت داشته باشن و حتی تلاش به ایجاد چارچوب هایی واسه اون داشته باشن.
گفته های نمایندگان بانک مرکزی الان به نوبه ای برداشتن بار حقوقی مشکلات بیت کوین از طرف دولته تا به این وسیله اعلام شه که هرکی وارد این بازار می شه، عواقب اون رو باید خودش قبول کنه.

به نظر می رسد اینجور اظهاراتی به خاطر این بیان می شه تا مردم مطالباتی از طرف دستگاه قضایی و بانک مرکزی دور و بر بیت کوین نداشته باشن و اتفاقی مثل سپرده گذاری مردم در موسسات مالی اتفاق نیفته و یا اگه هم رخ می دهد، انگشت اتهام به طرف دولت نباشه چون که بانک مرکزی الان رسما بیت کوین رو به رسمیت نمی شناسد و با در نظر گرفتن روش با احتیاط ای که همیشه در پیش داشته، کمی دور از انتظار به نظر می رسد که در آینده هم این ارز مجازی رو به رسمیت بشناسه.

منبع: digiato.com – arzdigital.com – .chetor.com – arznegar.com – fa.wikipedia.org