سایت مقالات فارسی – 
تحلیل نظری ویکتور ترنر در باب آیین زیارت93- قسمت 5

سایت مقالات فارسی – تحلیل نظری ویکتور ترنر در باب آیین زیارت93- قسمت 5

روش تحقیق
این تحقیق بر اساس روش کتابخانه‌ای و با استفاده از جمع آوری اطّلاعات اسنادی انجام خواهد شد. سعی بر آن است تا از مجموع آثار ترنر تصویر روشنی از تحلیل انسان‌شناسانه زیارت ارائه شود.
مشکلات تحقیق
مشکلات تحقیق در بحث‌های انسان‌شناسی دین در کشور ما عمدتاً به ترتیب به سه عامل تهیّه منابع و انجام ترجمه‌ی زمان بر در صورت دسترسی به منابع و نیز حسّاسیّت خاص بر روی بررسی کنش‌های مذهبی مردم ایران برمی‌گردد. سرعت چشمگیر گسترش مباحث انسان‌شناسی دین در مجامع علمی خارج به شدّت تهیّه منابع به روز را دشوار می‌نماید. بی شک برای داشتن کتابخانه‌ای به روز در زمینه مباحث انسان‌شناسی نیازمند همکاری‌های نزدیک بین دانشگاه‌های ایران و خارج هستیم. یافته‌های انسان‌شناسان می‌تواند در طی سال‌ها تأثیر مستقیم بر تجدید نظرشان و نیز تکامل آن داشته باشد. برای مثال اندیشه ترنر پیرامون آیین‌های ندمبو تکاملی ده ساله را پشت سر می‌گذارد همین امر باعث می‌شود که هربار که وی مشاهداتش را منتشر می‌کند دوستانش آن‌ها را همانند رمان یا داستانی سرشار از راز و رمز دنبال نمایند.
از سوی دیگر ترجمه کتاب‌های انسان‌شناسی دشواری مضاعفی را با خود دارد زیرا سرشار از اصطلاحات بومی و منطقه‌ای است. امّا سختی ترجمه آثار انسان‌شناسان در لابلای دقّت نظرها و موشکافی‌شان و نیز دیدن آنچه که شما بارها از کنار آن‌ها گذشته‌اید یا حتّی به انجام آن‌ها پرداخته‌اید ولی از دیدن آن‌ها قاصر بوده‌اید، کم‌رنگ می‌شود.
حسّاسیّت‌های هر ملّتی درباره موشکافی رفتارهایشان امری بدیهی است امّا در کشور ما هنوز مرز دیندار از دین جدا نشده است. لذا اگر انسان‌شناسی بر رفتار قومی متمرکز شود چه‌بسا خرافاتی بیابد که تحمّل شنیدن آن‌ها را کسی نداشته باشد. امّا این رفتارهای خرافی که بعضاً در آیین‌های دینی از افراد سر می‌زند نباید به پای دین نهاده شود.
در خصوص این رساله به شکل خاص، موانع عمدتاً به بحث تهیّه منابع برمی‌گردد. با وجود این که ویکتور ترنر از انسان‌شناسان دین مطرح است امّا در ایران چندان به او پرداخته نشده است. موشکافی‌های او در باب زیارت مسیحی نکات زیبایی را از کنش مردمان آشکار ساخته است. امید است ابزار نظری‌ای که این رساله در اختیار می‌نهد راه را برای مطالعات انسان‌شناسی زیارت اسلامی نیز بگشاید.
زندگی و اندیشه ترنر
ویکتور وایتر ترنر در 28 می 1920 در گلاسگو اسکاتلند، به دنیا آمد. و در 1983درگذشت. پدرش، نورمن .تی .ترنر مهندس الکتریک و مادرش وایلت ویتر ترنر ،یکی از اعضای مؤسّس و بازیگر تئاتر ملّی اسکاتلند بود. ترنر یازده ساله بود که والدینش طلاق گرفتند. ترنر برای زندگی پیش پدربزرگ و مادربزرگ مادریش در بورنومس انگلستان رفت و تحصیلات کلاسیک را آن جا گذراند. در طول جنگ جهانی دوم ترنر صلح‌جو و معترضِ خدمت نظامی، یک افسر منهدم‌کننده بمب در بریتانیا شد. در اواسط پنج سال خدمت سربازی‌اش در 1943 او با ادیت دیویس ازدواج کرد کسی که تا آخر عمر همسر و همکارش باقی‌ماند.
ترنر مطالعاتش را درباره انسان‌شناسی بعد از جنگ آغاز کرد زمانی که او در سمینار‌های داریل فورد[1] در دانشگاه لندن شرکت می‌کرد و موفّقی شد مدرک کارشناسی‌اش را با درجه افتخار در 1949 از آن جا دریافت نماید. او سپس به ریاست پژوهشی در مؤسّسه رودز لیوینگ استون [2]در رودیسیای شمالی منصوب شد و تحقیقاتش را در میان قبیله ندمبو آغاز کرد. در 1955 او مدرک دکترایش را در انسان‌شناسی اجتماعی از دانشگاه ویکتوریا منچستر زیر نظر ماکس گلاکمن[3] دریافت کرد. در همین دانشگاه ترنر عضو پژوهشی سیمون و بعد مدرس شد تا زمانی که به امریکا (در 1963) رفت. در امریکا ترنر به‌عنوان پروفسور انسان‌شناسی در دانشگاه کورنل در ایتهاکای نیویورک مشغول شد. در 1968 وی به دانشگاه شیکاگو منتقل شد جایی که وی پروفسور انسان‌شناسی اجتماعی و رئیس کمیته‌ی مطالعات اجتماعی شد. از 1977 تا پایان عمرش در 18 دسامبر 1983 او به عنوان پروفسور دانشگاه ویلیام ار کنان در انسان‌شناسی در دانشگاه ویرجینیا در کارلوتس ویل خدمت کرد.[4]
سیر اندیشه ویکتور ترنر
معمولاً انسان‌شناسان دستاورد‌های علمی خود را از خلال مشاهدات خود طی سال‌ها به دست می‌آورند و همچنین ابتدا آن‌ها را در سمینار‌ها به صورت مقالات پراکنده ارائه می‌دهند و سپس این مقالات را در یک کتاب جمع‌آوری می‌نمایند آثار ترنر نیز این ویژگی را دارا می‌باشند بدین معنا که برخی کتاب‌های وی به‌وضوح گردش و نیز رشد اندیشه او را نشان می‌دهند. به نظر نگارنده می‌توان رشد اندیشه ترنر را به چند مرحله تقسیم نمود که شامل مرحله‌ اوّل: انتشار کتاب شقاق و پیوستگی در یک جامعه آفریقایی در سال 1957 و مرحله دوم: کتاب جنگل نمادها در سال 1967 و مرحله سوم: کتاب فرآیند آیینی در سال 1969 و مرحله چهارم: کتاب تصویر و زیارت در سال 1978 می‌باشد.
اندیشه ترنر در کتاب شقاق و پیوستگی در یک جامعه آفریقایی: مطالعه زندگی روستایی ندمبو[5] (1957)
این کتاب که در حقیقت رساله دکتری ترنر م

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

ی‌باشد بیشتر بر محور اندیشه‌های گلاکمن و آموزه‌های وی می‌گردد. گلاکمن از دانشجویانش می‌خواست تا درباره علل بروز تنش‌ها در جوامع قبیله‌ای تحقیق کنند و نیز مکانیسم‌های تعدیل کننده این تنش‌ها را بیابند. لذا این کتاب بیشتر مطالعه‌ی مکانیسم رفع تضاد‌‌ها در اجتماع ندمبو بود تا مطالعه‌ی آیین‌ها و نماد‌های ندمبو. ترنر در این مرحله نیز به موفّقییت‌هایی دست یافت از جمله:
ارائه مفهوم درام اجتماعی
نشان دادن تبحّر خاص خویش در جهت موشکافی آیین‌ها .
اندیشه ترنر در کتاب جنگل نماد‌ها، جنبه‌های آیین ندمبو[6] (1967)
هنگامی که ترنر استاد انسان‌شناسی در دانشگاه شیکاگو در 1967 شد کتاب جنگل نمادها را منتشر نمود که مقاله‌ای درباره آرای ون جنپ در آن نقش برجسته‌ای داشت. مطالعه‌ی اثر ون جنپ چشم انداز جدیدی برای تحلیل‌های آینده او باز می‌کند او در میابد که آیین‌ها تنها در داخل یک فرآیند(همان درام اجتماعی) واقع نمی‌شوند بلکه خود آیین‌ها از درون، خاصیت فرآیندی دارند ترنر پیش از این بین آیین‌های مصیبت[7] و آیین‌های بحران زندگی[8]در نوشتار شقاق و پیوستگی تمایز قائل شده بود امّا در کتاب جنگل نمادها (که عمده کار وی بر روی قبیله ندمبو است و در آن مقالات گذشته وی سرجمع شده‌اند) وی این آیین‌ها را در داخل مدل ون جنپ باز تحلیل می‌نماید.
اندیشه ترنر در کتاب فرآیند آیینی: ساختار و ضدّ ساختار[9] (1969)
ترنر کتاب فرآیند آیین را در 1969 ارائه نمود. این کتاب جزء آثار عمده ترنر پیرامون آیین‌های ندمبو است امّا در این میان کتاب فرآیند آیین برجستگی دیگری هم دارد و آن پرداختن به دو مقوله‌ی آستانگی و جماعت‌‌واره است که می‌توان گفت از آن پس باعث شد انحصار بررسی‌های ترنر در خصوص آیین‌های ندمبو شکسته شود و ترنر به تحلیل پدیده‌های دیگر در جوامع پیچیده‌تر روی آورد.
اندیشه‌ی ترنر درکتاب تصویر و زیارت در فرهنگ مسیحی: چشم اندازهای انسان‌شناسانه[10](1978)
در این کتاب که اوّلین انتشارش در سال 1978بود ویکتور ترنر و همسرش ادیت ترنر، بُعدی از تجربه دینی را مطرح کردند که به تازگی در انسان‌شناسی مطرح شده بود. این کتاب چشم انداز انسان‌شناسی منحصر به فردی را در زمینه زیارت مطرح می‌کرد که نظرگاه هرمنوتیکی، برای تفسیر تجربه زیارت، از طریق مفاهیم آستانگی و جماعت‌‌واره فراهم می‌کرد .
درکتاب فرآیند آیین ترنر به مطالعه‌ی آستانگی در جوامع پیشاصنعتی پرداخت و پیشنهاد بررسی جوامع پیچیده‌تر را به کتاب دیگری حواله داد حال در این کتاب (تصویر وزیارت در فرهنگ مسیحی) وی مفاهیمی مانند واحد‌های فرآیندی[11] و نیز ضدّ ساختار[12], و معنای نمادهای آیین[13] و جماعت‌‌واره را یکجا در فرآیند زیارت جمع شده می‌بیند. مقایسه بین شباهت‌های آیینی در آستانگی‌های دین مسیحیت کاتولیک (زیرا ابعاد آن را خوب می‌دانستند) و سایر دین‌های تاریخی با آستانگی‌های قبیله‌ای یا باستانی پرداخته است.
فصل دوم: ایضاح مفاهیم
مقدمه
در این فصل ابتدا به تبیین مفاهیم اصلی به کار رفته در تحلیل‌های ترنر می‌پردازیم و سپس رویکرد‌ها به بحث انسان‌شنا‌سی زیارت را مطرح می‌نماییم، در پایان زندگی نامه و جایگاه ‌اندیشه ویکتور ترنر را بیان می‌نماییم. مفاهیم به کار رفته در تحلیل‌های ترنر را می‌توان در نگاه کلّی شامل: آیین، آیین‌های گذار و زیارت دانست.

نوشته ای دیگر :   ارائه مدلی بر پایه منطق فازی برای انتخاب ERP مناسب سازمان- قسمت ...

  1. آیین

آیین‌ها دارای کارکرد فردی و اجتماعی هستند. آیین‌ها وسیله‌ای برای ابراز هیجانات فردی، شفا دادن و ارتباط با جهان غیب هستند از سوی دیگر می‌توانند حامی شرایط موجود یا واژگون کننده‌ی آن باشند، گاهی برای محافظت از نیروهای حیاتی یا باروری به کار می‌روند، همچنین انتقال ارزش‌های پذیرفته شده یک فرهنگ از نسلی به نسل دیگر را عهده‌دار شوند. آیین‌ها با خشونت، ویرانی و بلاگردانی نیز مرتبط هستند.[14]
1.1 تعریف آیین
ارائه‌ی تعریفی جامع از آیین که شامل تمام گونه‌های آن شود کار ساده‌ای نیست. بابی آلکساندر[15] بر دو جنبه‌ی آیین تأکید دارد: نمایش و تغییر. وی آیین را این‌گونه تعریف می‌کند:
«تعریف آیین در عمومی‌ترین و اساسی‌ترین حالت شامل نمایشی طراحی شده یا فی‌البداهه است که انتقالی از زندگی روزمره به زمینه‌ای دگرگونه را عملی می‌کند، زمینه‌ای که زندگی روزمره در آن تغییر شکل یافته است.»[16]
آلکساندر تعریف جایگزین دیگری نیز ارائه می‌دهد:«آیین‌های سنّتی دینی، زندگی معمولی را به سوی واقعیتی غایی یا نیروها یا موجودات ماورایی می‌گشایند تا این که از نیروی تغییر دهنده‌ی آن‌ها بهره‌ ببرند».[17]
ویکتور ترنر آیین را این‌گونه تعریف می‌کند:
«رفتار رسمی و تجویزی برای موقعیّت‌هایی که به روال‌های فنّی معمول محوّل نشده‌اند و اِرجاع دادن این رفتار‌ها به باورها و موجودات رازآمیز (یا غیرتجربی) یا نیروهایی که علًت‌العلل تمام معلول‌ها محسوب می‌شوند.»[18]
طلّال اسد[19] بیان می‌کند: «هر مردم‌نگاری احتمالاً وقتی یک آیین را ببیند آن را تشخیص می‌دهد، زیرا آیین‌ها عملی نمادین هستند و در تقابل با رفتار ابزارگرایانه‌ی زندگی روزمره قرار دارند.»[20]
اس_جی تامبیاه[21] بیان می‌دارد که تمایز بین آیین و غیر آیین نسبی و غیرمطلق است و تعریف زیر را پیشنهاد می‌کند:
«مناسک برساخته‌ای فرهنگی از نظام ارتباطات نمادین است. مناسک از تسلسل منظّم و الگومند کلمات و اَعمال ساخته شده است که اغلب از طریق چندین رسانه ابراز می‌شوند، و محتوا و ترتیب آن با درجات متفاوتی از رسمیّت (قراردادی بودن)، کلیشه‌ای بودن (انعطاف‌ناپذیری)، تراکم (امتزاج)، و حشو (تکرار) مشخّص می‌شود.»[22]
اسد بیان می‌دارد: «امروزه مناسک به مثابه‌ی گونه‌ای از رفتار عادتی تلقّی می‌شود که امری را نمادینه یا آشکار می‌کند و به این ترتیب به تفکیک به آگاهی فردی و سازمان اجتماعی مرتبط می‌شود.»[23]
کاترین بِل[24]آیین را به عنوان «مصالحه‌ای عمل گرایانه بین کمال و سادگی» وصف می‌کند. بِل شش مقوله از کنش آیینی را تشخیص می‌دهد:

برچسب گذاری شده با: , , , , , ,