سامانه پژوهشی – 
تحلیل و بررسی اثر سیاست های پولی و شوک های نرخ ارز بر  …

سامانه پژوهشی – تحلیل و بررسی اثر سیاست های پولی و شوک های نرخ ارز بر …

با توجه به اهمیت نرخ ارز در پیشرفت و توسعه ي اقتصادي هر کشور، بررسی عوامل موثر بر آن، ضروري است. عوامل زیادي مانند عوامل اقتصادي، سیاسی و روانی بر نرخ ارز تاثیرگذار است. از جمله عوامل سیاسی ثبات در سیاست خارجی و عوامل روانی مانند انتظارات مردم از وضعیت آینده ي اقتصادي و سیاسی و عوامل اقتصادي شامل نرخ بهره، نقدینگی و درآمدملی است (انوار، 1381).
سیاست پولی ازطریق تغییر درحجم پول، تغییر در رشد حجم پول و نرخ بهره و یا شرایط اعطاي تسهیلات مالی بر نرخ ارز موثر است. هدف از سیاستهاي پولی درکشورهاي صنعتی پیشرفته و کشورهاي روبه توسعه تا حدودي متفاوت است. درکشورهاي صنعتی هدف مذکور برطرف ساختن تورم، رفع کسادي و رسیدن به اشتغال کامل است. درحالی که براي کشورهاي روبه توسعه، هدف عمده ي سیاست پولی، رشد اقتصادي و افزایش درآمدهاي دولتی و عرضه کل بوده است.
یکی از مهمترین مسائل اقتصادی کشورها تراز تجاری است. سیاستگذاران اقتصادی تلاش می‌کنند که تراز تجاری در حالت تعادل قرار داشته باشد. بررسی تراز تجاری ایران نشان می‌دهد که در بیشتر سال‌های مورد تحقیق، تراز تجاری کشور حتی با احتساب درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت با کسری مواجه بوده است و در واقع می‌توان کسری تراز تجاری را یکی از مشکلات اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر محسوب کرد. شناخت روابط متقابل اثر تغییرات سیاست پولی بر متغیرهاي اقتصادي ایران و اثر تغییرات متغیرهاي بنیادي کلان بر تغییرات نرخ ارز و تراز داخلی و خارجی و بر تراز تجاری موضوع بررسی شده در این تحقیق است.
اين پژوهش سعي بر آن دارد که به آزمون اثر سياست پولي به عنوان يکي از سازوکارهاي انتقال اثرات سياست پولي و نرخ ارز بر تراز تجاری در ایران بپردازد.
1-2 بیان مساله
از جمله عوامل موثر بر تجارت کشورها سیاست های ارزی و نرخ ارز می باشد. همان طوریکه می دانیم هر سیاست اقتصادی به منظور نیل به اهداف مشخصی اتخاذ می شود، از جنبه تئوری، سیاست های ارزی کاهش ارزش خارجی پول داخلی که از طریق افزایش نرخ برابری اعمال می گردد می تواند جهت تحقق اهداف کلی تعادل و تثبیت اقتصادی موثر واقع شود. استفاده از این ابزار سیاست ارزی از طریق تاثیرات مختلفی که بر اجزاء تشکیل دهنده عرضه و تقاضای کل می گردد این دو به نوبه خود شرایط لازم را برای تعادل و تثبیت اقتصادی فراهم می آورند. ولی تحقق این اهداف از نظر تئوری به چند عامل بستگی دارد که اهم آنها شرایط اولیه اقتصاد و سیاست های اقتصادی کلان همراه آن می باشند. لیکن مطلب مهم این است که باید توجه داشت که شرایط واوضاع خاص اقتصاد کشور چه در داخل و چه در خارج در تحقق یا عدم تحقق تمام و یا قسمتی از اهداف مذکور بی تاثیر نیست. شدت و نوع وابستگی اقتصاد کشور به ارز در این راستا به عنوان عاملی تعیین کننده نقش مهمی ایفا می نماید. وابستگی شدید اقتصاد ایران و اجزاء مختلف آن به ارز و درآمدهای ارزی در طی سالهای گذشته موجب شده است که مسائل و مشکلات کشور در ابعاد اقتصادی به نحو قابل ملاحظه ای به آن ارتباط یابد و سیاست ارزی بتواند در جهت تحقق اهداف متعددی بکار گرفته شود و سیاستگذاران آنرا به عنوان یکی از اساسی ترین سیاست های اقتصادی کشور مورد توجه قرار دهند.بنابراین این تحقیق سعی دارد این پرسش ها را بررسی کند که اثر سیاست پولی و شوک نرخ ارز
بر تراز تجاری ایران چه میزان می باشد؟
1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
متکی بودن اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، موجب آسیب پذیری اقتصاد کشور از نوسان ها و شوک های خارجی می شود که به بحرانهای ارزی جدی منجر می گردد. از این رو، بررسی تراز تجاری ایران و اثر سیاست پولی و نرخ ارز بر آن حائز اهمیت است. همچنین با توجه به شرایط اقتصاد کلان ایران، به ویژه در حوزه سیاستگذاری پولی و اعتباری، به نظر می رسد که سیاستگذاران پولی در خصوص مدیریت انواع بازار دارایی ها و بازار پول و در یک سطح بالاتر، ارتباط هر دو آن ها با متغیرهای کلان اقتصادی، مانند تولید واقعی و تورم، استقلال عمل کم داردو دچار نوعی عدم شفافیت است. دلیل این ادعا نیز با نگاهی به روند متغیرهای پولی و اعتباری در سال های مختلف، به خوبی مشخص است. نوسان بالا در نرخ رشد نقدینگی، اعطای اعتبارات، قیمت دارایی های مختلف اعم از سکه، مسکن و غیره، رشد حباب گونه شاخص کل بازار سهام، همگی بیانگر عدم ثبات پولی و اعتباری در نظام بانکی کشور است که در نهایت، موجب نوسان در نرخ تورم و تولید واقعی شده است. اسن نوسان ها در سطح اقتصاد کلان نیز بر انتظارات آینده و تصویر کلی اقتصاد کشور، تاثیر منفی دارد و فرصت های رشد بالاتر و باثبات تر را محدود می کند. آگاهی در مورد امور فوق، برای شناخت و اجرای موثر سیاست ها ضروری است.
1-4 اهداف تحقیق
هدف اصلی این مطالعه بررسی اثر سیاست پولی و شوک های نرخ ارز بر تراز تجاری در اقتصاد ایران است.
1-5 فرضیه های تحقیق
1– نقدینگی افزایش تراز تجاری را به دنبال دارد.
2- نرخ ارز افزایش تراز تجاری را به دنبال دارد.
1-6 روش تحقیق:
روش تحقیق از نظر نوع بررسی علی با استفاده از داده های موجود است. از مطالعات انجام شده در داخل و خارج از کشور در موضوع مورد بحث به منظور ساخت مدل مورد نظر، کمک گرفته می شود و بعد از ارائه مدل مناسب، به منظور آزمون فرضیه ها، پارامترهای این مدل برآورد گردیده و با است

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

فاده از روش های اقتصاد سنجی مناسب، معنی دار بودن آن ها مشخص می شود.
در این تحقیق مدل خود رگرسیون برداری (VAR) برای تجزیه و تحلیل انتخاب شده است، که مناسب ترین مدل برای تجزیه و تحلیل الگوی تحلیلی مطالعه می باشد، چون روش کار ساده است، محقق را درگیر تشخیص درون زا و برون زا بودن متغیر نمی کند. و درآن تمام متغیرها به صورت درونزا است و بر هیچ تئوری خاص اقتصادی تکیه نمی کند. در روش VAR متغیرها به طور همزمان وارد مدل می شوند. بدین منظور ابتدا رابطه هم تجمعی (بلندمدت) بین متغیرها را براساس آزمونهای هم تجمعی یوهانسن مورد بررسی قرار می دهیم. همچنین براساس مدل تصحیح خطا ی برداری بین متغیرها و درون زا یا برون زا بودن متغیرهای مزبور در طی دوره بررسی می شود. در این رساله ابزارهای تحلیل VAR شامل: واکنش آنی (IRF) و تجزیه واریانس (DV) می باشد. برای این منظور از نرم افزار Eviews.6 استفاده شده است.
1-7 روش جمع آوری داده ها:
جمع آوری داده ها به صورت کتابخانه ای است و از حسابهای ملی ایران (انتشارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران)، CD ها و سایت های اینترنتی معتبر شامل سایت بانک مرکزی و صندوق بین المللی پول استفاده شده است. آمارهای مورد استفاده به صورت سری زمانی و دوره مورد بررسی 1390-1360 می باشد.
1-8 تعریف اصطلاحات و مفاهیم مهم
1-8-1 تعریف نرخ ارز
نرخ ارز، به صورت قیمت یا ارزش پول خارجی بر حسب پول داخلی تعریف می شود. تحت نظام نرخ ارز شناور که از سال 1973 رواج یافت، نرخ تعادل ارز از تقاطع منحنی های عرضه و تقاضای کل ارز تعیین می شود. اگر قیمت پول خارجی بر حسب پول داخلی افزایش یابد، می گوییم ارزش پول داخلی کاهش یافته است. در حالت عکس، می گوییم پول داخلی افزایش ارزش داشته است (لذا پول خارجی یا ارز کاهش یافته است). (سالواتوره، 1386: 46).
1-8-2 تعریف تراز تجاری
از دیدگاه مید (1951) و اسکمل (2005) اختلاف بین ارزش کالاها و خدمات فروخته شده به خارجیان به وسیله اشخاص و شرکت های کشور مبدا و ارزش کالا و خدمات خریداری شده به وسیله آنها از خارجیان است به عبارت دیگر تفاوت بین ارزش کالا و خدمات صادراتی و وارداتی یک کشور تعیین کننده تراز تجاری است.
برخی از اقتصاددانان تراز تجارت را اختلاف بین ارزش کالاهای صادراتی و ارزش کالاهای وارداتی تعریف می کنند، یعنی دقیقا همان تراز کالا یا تراز معاملاتی کالا. (گل فریدان، 1386).
1-9 سازماندهی پژوهش
رساله حاضر به صورت زیر ساماندهی شده است. در بخش نخست مبانی نظری مربوط به سیاست پولی و نرخ ارز و تراز تجاری مطرح شده و در ادامه این بخش به مروری اجمالی بر پژوهش های انجام شده در خارج و پژوهش های انجام شده در ایران مورد بررسی قرار می گیرد. در بخش سوم به روش تحقیق و روش مورد استفاده در این رساله پرداخته می شود. در بخش چهارم نتایج حاصل از تخمین مدل ارائه می شود. آزمون فرضیه ها در بخش چهارم، جمع بندی و نتیجه گیری در بخش پنجم ارائه می شود. توصیه های سیاستی بخش نهایی رساله را تشکیل می دهد.
فصل دوم:
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1مقدمه:
هدف از این فصل تشریح مبانی نظری سیاست پولی و ابزارهای آن و اثر پولی و شوک نرخ ارز و در ادامه به مباني نظري مجرای وام دهی بانک انتقال سياست پولي اشاره می شود. در این فصل ابتدا به تعریفی از بی ثباتی و نوسان به طور مجزا از هم می پردازیم، سپس به بررسی مکانیسم اثرگذاری سیاست پولی بر عملکرد متغیرهای کلان اقتصادی و اثرات مستقیم آن بر تراز تجاری پرداخته می شود، همچنین به بررسی مبانی نظری نرخ ارز و بازار ارز و نظام های ارزی و انواع نرخ ارز بیان می شود و در انتها به بیان پایه های نظری ارتباط بین سیاست پولی و نرخ ارز و تراز تجاری به طور مختصر متذکر می شویم. در این فصل همچنین به مروری بر نتایج تجربی که در جهان صورت گرفته می پردازیم تا بتوان موضوع اثر سیاست پولی و شوک نرخ ارز را بر تراز تجاری را روشن تر و قابل درک سازیم. اين مطالعات نتايج تخمين هاي مختلفي را نشان مي دهد كه از نظر مفاهيم تئوريك، تعريف داده ها و دوره زماني متفاوت مي باشند. در این فصل مطالعات انجام شده در این زمینه را به دو قسمت مجزا تقسیم کرده ایم: الف) مطالعات انجام شده در خارج کشور. ب) مطالعات انجام شده در داخل کشور.
2-2 بی ثباتی و نوسان
در یک تعریف کلی هر چیزی که شرایط فضای اقتصاد را از مسیر رقابتی و بازاری بودنش دور کند بی ثباتی اقتصادی نامیده می شود. در ادبیات اقتصادی دو واژه نوسانات اقتصادی[1] و بی ثباتی اقتصادی[2] معادل هم می باشد. بی ثباتی اقتصادی یک مفهوم عام بوده و در بر دارنده ی تمام شوک هایی است که بر اقتصاد وارد می شود. این واژه در بر دارنده ی سطح عدم تعادل ها و همچنین میزان نوسانات موجود در متغیرهای اقتصادی می باشد (پاوول[3] ، 2002).
نوسانات اقتصادی یک مفهوم خاص بوده و تنها شامل نوسان در متغیرهای اقتصادی می باشد. برخی محققین چون جان جیمز[4] (1993) هیچ تفکیکی بین نوسانات و بی ثباتی قایل نیستند و آنها را در یک مفهوم به کار می برند. اسمیت و البداوی برچسب گذاری شده با: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,